*

*
*
*
*
*
*

Trang nhà thông tin sự kiện Tin tức

Đào Duy Từ sinh vào năm 1572 tại làng Hoa Trai, thị trấn Ngọc sơn (nay là buôn bản Nguyên Bình, thị trấn Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa). Thân phụ của ông là Đào Tá Hán, một kép hát tốt nổi tiếng, sau được làm chức Lĩnh quan, coi đội nữ giới nhạc của triều đình, bên dưới thời vua Lê Anh Tông.

Bạn đang xem: Nhân vật lịch sử đào duy từ


Đào Duy từ một người thông minh, học giỏi, năm 14 tuổi vào học trường của hương thơm cống Nguyễn Đức Khoa. Thời gian sau đó ông đi thi hương ở Thanh Hoa, nhưng vì ông nhỏ nhà phường chèo (xướng ca vô loài) nên đã trở nên gạch vứt tên, quán triệt vào thi. Ông bi tráng trở về quê nhà cùng căm giận cơ chế vô lý của chúa Trịnh dịp bấy giờ. Thuở ấy chúa Trịnh đã từng bước lấn át quyền hành của vua Lê.

Mùa đông năm Ất Dậu (1625) Đào Duy Từ cần tìm đường trốn vào miền Nam (Xứ đàng Trong). Vị đã ráng công dùi mài gớm sử, học đạo Thánh hiền, nhưng vày sinh nhầm vào thời kỳ loạn lạc nên ông cũng muốn: “Ra tay buồm lái trận cuồng phong”.

Trên đường bước vào Nam, lúc đến phủ Hoài Nhân (thuộc thức giấc Bình Định ngày nay) thì tiền lương đã hết, bỗng nghe vào quán có mấy fan kháo nhau rằng: Ở đây gồm một người lớn tuổi hào hiệp, là 1 trong điền chủ hữu danh. Biết chuyện, Đào Duy tự liền kiếm tìm đến. Lúc tiếp chuyện, cụ già thấy cử chỉ, ngôn ngữ, phong cách của Đào Duy Từ trầm trồ là fan có tri thức nên đón tiếp niềm nở. Nhưng lại khi hỏi mang đến tung tích thì Đào Duy Từ ngay thức thì bịa ra rằng: Tôi chỉ là nhỏ của một đơn vị nho sống Thuận Hóa, trước được bố mẹ cho ăn uống học, tuy nhiên chẳng may các cụ mất sớm, muốn đến lớp nữa cũng không có tiền, mong mỏi làm nông cũng không tồn tại ruộng đất... Nay vào chỗ này nghe cụ là 1 trong những hào phú đề xuất đến xin một chân chăn trâu sống cho qua ngày đoạn tháng. Nghe nói vậy các cụ ông cụ bà bằng lòng ngay. Từ kia Đào Duy từ ngày ngày dắt trâu ra đồng, thả cho chúng tự do thoải mái ăn cỏ, rồi tìm vị trí thanh vắng để liên tiếp dùi mài ghê sử. Về tối đến thì gọi sách, dìm thơ.

Một hôm khi Đào Duy từ ở không tính đồng về lại quê hương thấy quang đãng cảnh sống động khác thường, các danh sỹ, văn nhân ở mọi nơi gần như tụ tập về. Họ thuộc nhau bàn bạc thơ văn, bàn bạc kinh sách Thánh hiền, bầu không khí thật sôi nổi. Đào Duy từ thấy đây là dịp hãn hữu có, ông liền nấp ở 1 xó nhà để nghe... Có người thấy ráng liền hỏi: “Anh là người mục đồng, chỉ âu yếm cho tròn trọng trách tôi đòi. Đây toàn là hồ hết bậc hiền khô nhân, quân tử cả, anh nghe chẳng khác gì như vịt nghe sấm nhưng thôi”.

Đào Duy Từ cười đáp: “Nho bao gồm nho quân tử, nho tè nhân. Kẻ chăn trâu là kẻ ăn, người của nhà thật đấy, nhưng cũng có thể có kẻ tài cha xuất bọn chúng chứ! hiền lành ngu đã không giống nhau, thì lẽ cao phải chăng cũng không giống nhau. Tôi thấy những ngài comment thi ca kim cổ, tôi cực kì thích thú. Nếu các ngài rộng lượng mang lại tôi được nghe thì tôi đứng đây, còn giả dụ không cho phép thì tôi xin xuống bếp: “Kình nghê vui thú kình nghê; Tép tôm thì chịu đựng vui bề tép tôm”.

Đào Duy Từ trả lời ngay: “Nho quân tử là bạn trên hiểu thiên văn, dưới tường địa lý, giữa thấu việc đời, thấu đạo ngũ luân, biết cách cứu dân, giúp nước, hầu lập công danh và sự nghiệp trong một thời, lưu sự nghiệp cho hậu thế bắt trước mà tôn sùng mình, danh tiếng lừng lẫy như Y Doãn đơn vị Thương, Thái Công nhà Chu, Võ Hầu bên Hán.

Còn nho tè nhân là kẻ học như vẹt, kiếm tìm từng chương, dò từng câu, cài đặt danh, ước lợi. Khoe khoang câu văn, ngòi bút, hợm hĩnh loại giọng mỉm cười trăng, chọc ghẹo gió, không thông thuộc sách Thánh hiền, đạo nghĩa vua tôi. Nếu đã đạt được bổng lộc thì cũng chỉ lo sao để cho được no vợ, ấm con, ko quản gì là nổi danh kẻ hại dân, mối nước cả! Nếu đa số kẻ ấy may ra gặp gỡ thời vận, cố được quyền hành vào tay bản thân rồi mà chạm chán chuyện khó khăn gì thì chỉ biết ngồi mà lại thở dài, thở ngắn, quan tâm đến viển vông, ngây như loại tượng gỗ, chẳng không giống gì đàn An Bạo, vương vãi Diễn đời Tấn, è cổ Cối, giả Tử Đạo đời Tống cơ mà thôi”.

Quan khách nghe đem làm ngạc nhiên nhưng vẫn hỏi tiếp: “Thế anh bảo thế nào là người chăn trâu tôi tớ, thay nào là bạn chăn trâu anh hùng?”.

Xem thêm: Máy Đo Độ Phèn Trong Nước Nhiễm Phèn Là Bao Nhiêu? Nước Giếng Bị Nhiễm Phèn Có Độ Ph Bao Nhiêu

Đào Duy từ bỏ vẫn trình bày thao thao bất tuyệt: “Chăn trâu hero như Ninh Thích, Điền Đan. Lúc chưa gặp thời vận thì họ trong thời điểm tạm thời đi chăn trâu, sống và cống hiến cho qua ngày, cho đến khi có cơ hội là họ sẽ có tác dụng hưng thịnh nước Tề, nước Yên. Còn nữa, như Hứa vị chăn trâu tại chỗ rừng núi mà rất có thể biện bạch được toàn bộ lẽ thịnh, suy, còn, mất. Bách Lý Hề chăn trâu ngơi nghỉ Kẻ Hang cơ mà biện bạch được lẽ bỉ, thái, thắng, bại, 1 thời lập nghiệp, muôn thuở lưu giữ danh.

Rồi như kẻ chăn trâu tôi tớ thì xuy xuy, xuẩn xuẩn, sáng sủa ngày chỉ biết dắt trâu ra đồng, chơi bời lêu lổng, tối về ăn uống cơm kết thúc là ngủ tịt cho tới sáng, không hề biết đâu là anh em, phụ thân mẹ, sản phẩm xóm, việt nam là gì cả”.

Bất cứ ai hỏi điều gì, tích truyện làm sao Đào Duy tự đều trả lời rành mạch, thấu đáo. Tất cả quan khách đầy đủ lấy làm kính nể. Riêng đối với vị điền nhà thấy khả năng xuất chúng của Đào Duy Từ như vậy thì sung sướng vô hạn và đối đãi với Đào Duy Từ vô cùng trọng thị. Ngày ngày chúng ta đã thuộc nhau bàn luận nghĩa lý, khiếp sách của Thánh hiền đức rất chổ chính giữa đắc.

Thời gian sau đó, vị điền chủ ra mắt Đào Duy từ bỏ với đi khám lý Hoài Nhân è cổ Đức Hòa là tín đồ có lanh lợi được chúa Nguyễn Phúc Nguyên tin dùng. Trần Đức Hòa chạm mặt hỏi, thấy Đào Duy từ bỏ là người tốt bèn duy trì lại, gả đàn bà cho, phong làm cho Nha úy nội tín, tước đoạt lộc Khuê Hầu, coi việc quân cơ ở trong cùng ngoài, tham lý quốc chính.

Ngoài việc am hiểu kinh sách Thánh hiền, Đào Duy Từ có nhiều tài năng bao gồm cả văn, võ với kinh tế, bao gồm trị. Ông còn là 1 nhà thơ. Các người vẫn còn đấy nhớ đến 2 bài thơ theo thể lục bát nổi tiếng là Ngọ Long cương cứng vãn, với bài xích này ông từ ví mình như Gia cat - Khổng Minh đang chờ thời để được gặp minh nhà mà góp nước, giúp đời. Và bài Tư Dung vãn để ca tụng cảnh rất đẹp cửa biển Tư hiền lành của tỉnh thừa Thiên Huế. Ông còn được coi như là 1 vị tổ tiên của nghệ thuật và thẩm mỹ hát bội (hát tuồng) với số đông vở diễn được nhiều người mến mộ như Sơn hậu, con gái tướng xuất binh...

Về kiến thức và kỹ năng quân sự, tháng 3 năm Canh Ngọ (1630) ông khuyên răn chúa Nguyễn đắp lũy trường Dục mang đến phá Hạc Hải để phòng quân Trịnh ngược sông Nhật Lệ tấn công vào Đàng Trong. Đến năm Tân mùi hương (1631) ông lại đề xuất đắp thêm một lũy nữa, vững chắc hơn, dài 18km bắt đầu núi Đầu Mâu qua cửa biển khơi Nhật Lệ phát lên phía phía đông bắc đến xã Đông Hải với tên thường hotline là Lũy Thầy (chúa Nguyễn tôn ông có tác dụng thầy). Nhờ vào 2 lũy bên trên chúa Nguyễn phòng được các cuộc đánh của chúa Trịnh vào phía nam trong một thời kỳ dài. Mon 9 năm Canh Ngọ (1630) ông lời khuyên đưa quân tiến công vào châu Nam tía Chánh với giành được thắng lợi. Ông đã soạn ra cuốn sách Hổ trướng quần thể cơ nhằm hướng dẫn binh sĩ cách bài bác binh ba trận, cách sử dụng và chế tác các loại vũ khí. Về gớm tế, thiết yếu trị ông đã hỗ trợ chúa Nguyễn xác minh rõ cơ chế ruộng đất, dụng cụ lệ thuế khóa, thắt chặt và chấn chỉnh phong tục, nếp sinh sống của quan lại, binh sĩ và dân cư.

Đào Duy từ chỉ cộng sự với chúa Nguyễn gồm 8 năm thì tạ thế ở giới hạn tuổi 63. Trong 8 năm ngắn ngủi ấy ông đã dốc lòng góp chúa Nguyễn được tồn tại, cách tân và phát triển lên vào cuộc đao binh Trịnh - Nguyễn để tạo ra được một cương vực hùng bạo phổi riêng sinh sống phương Nam.

Từ công lao đóng góp của mình, ông được phong tước Lộc Khê hầu. Sau thời điểm mất ông được thờ ở Thái miếu, được công nhận là một trong vị Khai quốc công thần.

Ông còn có đền thờ ở cả 2 nơi: Đó là tại làng mạc Nguyên Bình, thị trấn Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa (quê mùi hương ông) với thôn Cự Tài, làng Hoài Phú, thị trấn Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định, và phần đa đã được công nhận là di tích Văn hóa, lịch sử cấp Quốc gia.