Giới thiệu Hoạt động chăm môn, nghiệp vụCông tác trưng bàyTin tức Trưng bày Trưng bày chăm đềNghiên cứu giúp Khảo cổ họcẤn phẩmDự án BTLSQG Thông tin có ích Hỗ trợ
Những thực trạng xoay quanh cuộc gặp gỡ gỡ giữa Phùng tự khắc Khoan (1528-1613) cùng Lý Túy quang đãng (1563–1628), nhì sứ thần trong phái cỗ Đại Việt với Triều Tiên mang đến triều cống Bắc gớm thực sự xứng đáng tìm hiểu.

Bạn đang xem: Lịch sử hàn quốc và việt nam


*


Hệ thống triều cống

Hệ thống triều cống mà họ biết đến nhiều nhất được tùy chỉnh dưới thời Minh Thái Tổ vào khoảng thời gian 1368. Khi đó, sứ trả được cử đến các nước như Triều Tiên, Việt Nam, Champa với Nhật phiên bản – và toàn bộ các nước này trừ Nhật bản đã nhờ cất hộ lại triều cống vào thời điểm năm 1369. Đây cũng đó là dịp Đại Việt được công nhận là một “Văn hiến chi bang”. Trong veo triều Minh Thái Tổ (từ 1368 mang lại 1398), Champa sẽ gửi 19 đoàn sứ, Đại Việt 14 đoàn, lưu Cầu trăng tròn đoàn với Triều Tiên trăng tròn đoàn. Năm 1400, hai năm sau thời điểm Minh Thái Tổ băng hà, Triều Tiên được phép thanh lịch cống từ bố năm một lần lên tới một năm ba lần; và kể từ năm 1531 là một trong năm tứ lần. Trong những khi đó, tính từ lúc 1369 Đại Việt được triều cống ba năm một đợt – chu kỳ luân hồi này về cơ phiên bản được bảo trì ngoại trừ một vài giai đoạn bất ổn.

Trong khi những sứ bộ của Triều Tiên chỉ buộc phải vượt 950km để cho Bắc Kinh, khoảng cách từ Thăng Long cho Bắc tởm là gần 2330 km. Vày đó, vấn đề quan hệ giữa china và Đại Việt hay được giao mang đến Tổng đốc Lưỡng Quảng xử lý. Kể cả như vậy thì tình trạng chính trị nội cỗ vẫn thường làm ngăn cách hoạt đụng triều cống qua biên giới. Chẳng hạn, sau khoản thời gian Mạc Đăng Dung giành quyền lực tối cao từ nhà Lê sơ vào năm 1527, ông sẽ tìm kiếm sự công nhận ở trong nhà Minh dẫu vậy chỉ được phong làmAn phái nam Đô Thống Sứsau khi ông cắt nộp các phần khu đất tranh chấp đến Trung Quốc. Mặc dù vậy vào thời gian được sắc phong, ông sẽ hấp ân hận và bắt buộc nhận ấn tín. Những người dân kế vị của ông cũng trở thành từ chối nhan sắc phong bởi vì họ không thể đến cửa khẩu tại lạng ta Sơn. Cuối cùng, vào năm 1581 khi 1 sứ thần triều Minh đem lại cống phẩm của con trai và người kế vị Mạc Phúc Nguyên là Mạc Hậu hòa hợp (1560-1592), nhà vua Vạn kế hoạch xuống chiếu phong ông làmAn nam Đô Thống Sứbất chấp việc ông chưa tới cửa khẩu.

Mạc Hậu Hợp cũng là vua Mạc cuối cùng. Năm 1592, nhà Mạc bị đẩy ra khỏi Thăng Long cùng triều Lê được tái lập, mặc dầu giờ đổi mới bù chú ý của Chúa Trịnh. Sứ bộ của Phùng xung khắc Khoan là sứ bộ đầu tiên của triều Lê Trung Hưng đã đề nghị trực tiếp đến Bắc ghê nối lại dục tình triều cống và giải quyết vấn đề địa vị của tàn dư họ Mạc vẫn tồn tại cát cứ ở biên thuỳ Cao Bằng. Ông chỉ thành công xuất sắc một phần: Vạn lịch chỉ đồng ý phong cho vua Lê làmAn phái mạnh Đô Thống Sứchứ không phảiAn nam giới Quốc Vương. Khi Phùng khắc Khoan bội phản đối, vua Minh nói rằng trên đây chỉ là một trong biện pháp tạm thời xem xét đến tình trạng bất ổn chính trị kéo dãn dài của đất nước.

Nhiệm vụ của Lý Túy Quang cũng khá nặng nề. Năm 1592, Toyotomi Hideyoshi đã mở đầu cuộc xâm lấn Triều Tiên, và Triều Tiên khi đó đã suy yếu sau rất nhiều năm ổn định đã chỉ rất có thể kìm chân quân đội Nhật bản với sự hỗ trợ của nhà Minh. Sau vài năm hòa đàm vậy chừng, mang đến năm 1597, Hideyoshi phát hễ một cuộc xâm lược bắt đầu – hay còn được gọi là cuộc cuộc chiến tranh Imjin lần sản phẩm công nghệ hai. Đây chính toàn cảnh cho sứ bộ Lý Túy Quang đến Bắc Kinh.

Cũng khôn xiết thú vị ví như ta so sánh những gì hai tín đồ đã đem lại trong thời gian đi sứ. Lý Túy Quang mới chỉ 29 tuổi lúc lần trước tiên đến Trung Quốc; sau đó, ông đi thêm nhị lần nữa. Trong một chuyến đi, ông đã gặp gỡ linh mục Matteo Ricci (1552-1610) và được Ricci tặng cuốn “Thiên Chúa thực nghĩa” <Ý nghĩa thực của Thiên Chúa>. Ý tưởng của Ricci về sự kết hợp giữa Kitô giáo và Nho giáo ảnh hưởng lớn đến họ Lý - một trong những sách châu mỹ Ricci tặng ngay sau này được ông chuyển vào cỗ bách khoa toàn thư đôi mươi tập của mình – “Jibong yuseol.1

Thiên Chúa thực nghĩa” cũng là tên gọi cuốn sách mà2giáo sĩ mẫu Tên không giống là Girolamo Maiorica và Bernardino Reggio tìm biện pháp truyền bá tại Thăng Long khi chúng ta mở một nhà in, bị đề xuất đóng cửa chỉ với sau vài mon năm 1630.2Những thương nhân ý trung nhân Đào Nha vẫn đến vn từ trong thời hạn 1550 với ta cũng biết các xã hội đạo Kitô trước tiên được biết đến mở ra ở Đàng trong từ thời điểm cuối thế kỷ XVI.3Dù không rõ một sĩ phu Đàng ngoại trừ như Phùng xung khắc Khoan bao gồm biết gì về Kitô giáo không, ông đã 64 tuổi ở thời điểm đến chọn lựa Bắc Kinh cùng hiển nhiên đang ít lưu ý đến tri ​​thức bắt đầu kia. Tuy vậy, ông đã đưa về từ trung hoa kiến ​​thức trong thực tế về nghề dệt lụa, trồng ngô cùng vừng, cùng những giống lúa mới. Nhiều phần di cảo của ông đã không còn đến ngày nay; nếu như Lý Túy Quang nhằm lại phần đông quan gần kề về Đại Việt, bọn họ không thể biết Phùng tương khắc Khoan nghĩ gì về Triều Tiên xuất xắc đã report gì với triều đình Lê-Trịnh.

Đối diện với nhà nghĩa thực dân

Với toàn cảnh khác nhau, Triều Tiên và Đại Việt đã bao hàm phản ứng trái ngược trước sự sụp đổ ở trong phòng Minh. Vương vãi triều Choson kiên quyết duy trì sự trung thành với triều đại vốn đã giúp họ vượt mặt Hideyoshi cách đây vài thập kỷ, vừa xung hốt nhiên dai dẳng cùng với tộc thiếu nữ Chân ở Mãn Châu, quan trọng từ trong thời gian 1620. Người việt vì đã chịu đựng hai mươi năm xâm lược ở trong nhà Minh trong nạm kỷ XV, không có nợ ơn huệ như vậy. Vì nguyên nhân thực dụng nhưng mà triều đình Đại Việt đã khước từ ủng hộ tàn quân đơn vị Nam Minh tháo chạy về Vân Nam và Miến Điện vì sợ họ hoàn toàn có thể tràn vào vào nước.


*

Sự trung thành bền vững của Triều Tiên với nhà Minh hoàn toàn có thể giải thích mang lại phản ứng của sứ cỗ Triều Tiên cùng với sứ cỗ triều Tây tô tại lễ mừng chén bát tuần khánh thọ của vua Thanh Càn Long năm 1790.

Như ta đang biết, quân Tây sơn trong chiến dịch Xuân Kỷ Dậu 1789 sẽ giáng một thua kém nặng nề cho quân Thanh tiến vào Đàng ngoài để cung cấp cho Lê Chiêu Thống. Và sau thời điểm Nguyễn Huệ xưng đế năm 1788, ông đang phái một sứ cỗ do bạn cháu Nguyễn quang Hiển đứng vị trí số 1 sang bên Thanh mong phong. Sứ mệnh thành công và ông được phong làmAn phái mạnh Quốc vương. Đến khi tất cả các nước chư hầu cử sứ cỗ sang mừng lễ bát tuần khánh thọ của Càn Long, phái đoàn Đại Việt, thay do chỉ đưa một sứ thần thanh lịch dự, lại được đứng vị trí số 1 bởi một quân vương, được ghi trong các tài liệu là “Nguyễn quang Bình”. Tôi sẽ không tham gia vào những cuộc tranh luận về việc liệu người này còn có phải là Nguyễn Huệ giỏi không, điều quan trọng là gần như người tham gia khi đó đều tin đó là Nguyễn Huệ.

Ta hãy đọc một đoạn trích vì Từ Hạo Tu (1736-1799), sứ thần Triều Tiên đánh dấu cuộc gặp gỡ với vị quốc vương vãi An Nam: “Quốc vương Nguyễn quang quẻ Bình hỏi chánh sứ: ‘Quý quốc bao gồm lệ đích thân bên vua lịch sự chầu Thiên tử hay không?’. Chánh sứ đáp: ‘Đông quốc4chúng tôi từ lúc mở nước cho nay không có lệ đó’. Vua nước kia nói: ‘Nước An phái nam từ xưa tới thời điểm này cũng không có lệ này. Mặc dù vậy quả nhân vị ơn béo như trời cao đất dày của bệ hạ nên mới tôn kính mà qua chiêm cận là việc xưa nay chưa từng có. Vượt đường sá xa xăm hiểm trở hơn vạn dặm, việc khác thường lẽ như thế nào không báo đáp bằng bài toán chẳng bình thường’.”

Từ Hạo Tu, sứ thần thay mặt đại diện cho một vương triều giai cấp không cách biệt suốt từ thời điểm năm 1392, lên án Nguyễn quang quẻ Bình bởi vì tội “bỏ nghĩa quân-thần5”. Ông viết: “Vì họLê nhát yếu nên tụ họp dân chúng nổi lên công hãm gớm đô, lại giết mổ vua rồi soán vị”.

Niềm tin của trường đoản cú Hạo Tu vào tính không bao gồm danh trong phòng Tây tô còn được thể hiện trong phương pháp ông mô tả trang phục của sứ bộ. Chúng ta Từ cũng tương tự các thành viên không giống của sứ cỗ Triều Tiên thổ lộ sự không ăn nhập với câu hỏi vua và sứ thần Đại Việt chấp thuận đồng ý mặc trang phục Mãn Thanh, như lời chất vấn của từ Hạo Tu cùng với Phan Huy Ích:“Tôi hỏi: ‘Từng nghe An phái nam sứ thần búi tóc thả ra phía sau, team mũ sa đen, mang hồng bào áo thụng, cài trâm đồi mồi vàng, chân đi giày da đen giống như quan phục chúng tôi. Nay thấy quý quốc lại mặc y phục Mãn Châu, lại không bịt đầu, vậy là nỗ lực nào? quan lại phục quý quốc vốn kiểu như Mãn Châu tốt sao?’” Câu vấn đáp của Phan Huy Ích, theo chúng ta Từ: “Lời nói bao gồm chừng lúng túng, vẻ phương diện ngượng ngập.”6Bất chấp sự thất vọng này, những bài thơ của sứ thần Đại Việt như Phan Huy Ích (1751-1822) hay Vũ Huy Tấn (1749-1800) vẫn tiếp tục nhấn mạnh tay vào sự tương đồng về áo mũ và nghi lễ văn hóa giữa nhị nước.


*

Như Phan Huy Ích đã viết:“Đồng phong thiên cổ y quan tiền chế/ Kỳ ngộ liên triều chỉ chưởng đàm/ thanh nhã nghĩ truy nã Phùng Lý cựu/ Giao tình chiến hạ tự ẩm thuần cam7"”. (Ghi chép của tự Hạo Tu)

Cho đến cầm kỷ XIX, cả người Việt và người Triều Tiên phần đông phê phán bên Thanh. Mặc dù ta ko rõ liệu đó là do sự tách biệt sắc tộc này hay cũng chính vì cả Triều Tiên và vn đều từ bỏ hào rằng họ giữ lại gìn truyền thống Nho giáo giỏi hơn người Mãn.

Xem thêm: Chứng Nhận Iso Là Gì - Làm Thế Nào Để Được Chứng Nhận

Nhưng rồi Triều Tiên và nước ta lại thua kém trong việc sẵn sàng trước các cuộc xâm lăng của Đế quốc Nhật bạn dạng và Pháp, mà thông qua đó đã dứt chế độ triều cống sống thọ hàng nạm kỷ. Trung hoa đã nỗ lực giới hạn hoặc ngăn cản một bí quyết muộn màng công việc tiến thực dân vào nhị nước chư hầu, nhưng lại trong cả hai trường hợp, các nỗ lực này đều chấm dứt trong thảm họa. Cuộc chiến tranh Pháp – Thanh 1882 chấm dứt với việc Pháp gửi Bắc Kỳ và Trung Kỳ vào cơ chế bảo hộ năm 1885; trong lúc Chiến tranh Trung – Nhật 1895 xong với Hòa mong Shimonoseki kết thúc quyền tôn chủ ở trong phòng Thanh với lưu giữ Cầu, Đài Loan với Triều Tiên.


*

*

Trước thua trận này, cả vương vãi triều Choson tương tự như triều Nguyễn gần như hứng chịu đựng sự chỉ trích kiểu như nhau. Mọi chỉ trích vẫn được tiếp tục đến thời nay đều cho rằng hai vương triều đã vắt gắng bảo trì hệ tứ tưởng Nho giáo đã quá lạc hậu.

***

Tôi mong mỏi kết thúc nội dung bài viết này bởi một câu chuyện riêng tư. Dì tôi, Bảo Lương Nguyễn Trung Nguyệt, có mặt ở phái nam Kỳ, nơi chính sách thuộc địa Pháp từ những năm 1860 đã hỗ trợ chữ Quốc ngữ bắt rễ chắc chắn rằng từ vào đầu thế kỷ XX. Nhưng vào thời điểm năm 1927, dì đi đến quảng châu năm 1927 để tham gia vn Thanh niên bí quyết mạng Đồng chí Hội do Nguyễn Ái Quốc đã thành lập trước kia hai năm. Lúc đến nơi, bà đã tất cả một cuộc gặp mặt gỡ vô tình với các nhà hoạt động chống thực dân tự Hàn Quốc. Vày chỉ được giáo dục bằng Quốc ngữ, dì không thể rỉ tai với họ. Gắng nhưng, hai tuổi teen trong đội biết chữ thời xưa và ngay mau lẹ hai team đã có thể bút đàm giống hệt như cách Phùng xung khắc Khoan cùng Lý Toái Quang đã từng làm vào năm 1592.

Nếu như nghệ thuật in khắc gỗ dưới thời Đường là phương tiện hỗ trợ cho Phật giáo truyền bá được cho tới quần chúng lúc đó phần đa là mù chữ; thì vào thời đại ngày nay, ngữ điệu hình ảnh của phim ảnh, truyền hình, trò chơi clip và internet liên kết mọi tín đồ kể cả khi chúng ta không nói cùng ngôn ngữ, tuyệt viết thuộc văn tự. Thông qua truyền hình cùng internet, văn hóa truyền thống đại chúng nước hàn có ảnh hưởng rất béo đến văn hóa đại chúng Việt Nam. Các sản phẩm văn hóa này không những nhấn vào các vấn đề phổ biến trong các xã hội còn đậm di sản đạo đức nghề nghiệp Nho giáo, từ các mối quan liêu hệ mái ấm gia đình đến quan hệ giữa các ông chủ và nhân viên, mà lại còn cung ứng các mẹo trang trí thành công và thời trang cân xứng cho tầng lớp trung lưu đã phát triển. Người dân nước hàn và Việt Nam không thể phải đến trung hoa để gặp mặt gỡ; họ đã có thể kết nối qua quả đât ảo. Mặc dù vậy, việc liên kết trực tiếp và tham gia trao đổi thông tin và quan tiền điểm, hầu tìm hiểu mục tiêu tầm thường là kiếm tìm tri thức, tới lúc này vẫn tỏ ra cực kì quan trọng.

Thu Quỳnh - Tuấn Quangdịch

Chú thích:

1Bộ Bách khoa toàn thư này cũng bao hàm các quan giáp về An phái mạnh <Đại Việt> và những nước khác.

2Vào năm 1573, Macao report về câu hỏi Vua Đàng vào đã cho những đoàn truyền giáo loại Tên vào trong nước; cùng một thủy thủ kiêm giáo sĩ, thương hiệu Ordonez, đã từng sống làm việc Quảng phái mạnh trong 2 năm từ 1590 mang đến 1592.

3Tara Alberts “Catholic Written & Oral Cultures in Seventeenth-Century Vietnam”.Journal of Early Modern History. Leiden:Koninklijke Brill16 (2012):300 390.doi:10.1163/15700658-12342325.

4Vương triều Chosŏn tự gọi mình là Đông quốc, theo điểm nhìn so sánh với Trung Quốc.

5Nghĩa quân-thần là một trong những trong năm mối quan hệ đạo đức cơ bản trong đạo nho <Ngũ luân>.

6Ge Zhaoguang, “Costume, Ceremonial, & the East Asian Order: What the Annamese King Wore When Congratulating the Emperor Qianlong in Jehol in 1790,”Frontiers of History in China7, no. 1 (2012):148.

7Toànn bộ những đoạn trích trong bài bác theo “Núi Xanh nay vẫn đó” của Nguyễn Duy chính (NXB văn hóa Văn nghệ TP HCM), 2016.

8Hai thời gian trước đó tại Việt Nam, Phan Bội Châu cũng viết một cuốn sách khác, “Lưu mong Huyết Lệ Tân Thư” phản hồi về việc nước Lưu cầu nhằm mất độc lập vào tay Nhật bạn dạng năm 1879.