Goryeo (918 – 1392) – Triều đại của không ít chuyển biến lịch sử

Qua ngay sát 5000 năm dựng nước với giữ nước, Đại Hàn Dân Quốc đã làm qua biết bao thăng trầm để biến đổi một non sông phát triển như ngày nay. ở bên cạnh triều đại Joseon nổi tiếng với thời gian tồn tại dài nhất trong lịch sử vẻ vang Hàn Quốc thì Goryeo chính là thời kỳ định kỳ sử có nhiều biến động kinh hoàng nhất. Thời kỳ này đã để lại không hề ít dấu ấn và là 1 trong những thời kỳ vừa ảm đạm vừa hào hùng của dân tộc Hàn. Hãy cùng efix.vn khám phá Goryeo – triều đại gắn liền với 6 trận chiến tranh giữ nước phòng quân xâm lược Nguyên Mông nhé.

Bạn đang xem: Lịch sử hàn quốc thời cao ly

*


NỘI DUNG CHÍNH


IV. Cơ chế chính trị cùng các chính sách dưới thời GoryeoVIII. Các cột mốc lịch sử đáng lưu giữ của triều đại Goryeo

I. Quá trình hình thành triều đại Goryeo

Từ nửa vào cuối thế kỷ VIII trở đi, Silla bị mắc kẹt vị cuộc tranh giành quyền lực của giới quý tộc. Những trận chiến này ngày càng trở yêu cầu gay gắt. Cho tới cuối cố kỉ IX, Silla ban đầu suy yếu vì chưng sự láo lếu loạn buôn bản hội trở đề nghị nghiêm trọng hơn. Bán đảo Hàn bị phân liệt thành Hậu Tam Quốc: Tân La (신라), Hậu Bách Tế (후백제), Hậu Cao Câu Ly (후고구려). Vào cầm kỷ X, rất nhiều người mở rộng được quyền năng riêng như Gyeon Hwon cùng Gungye sẽ dựng nên giang sơn cho riêng biệt mình, xuất hiện một thời kỳ mới. Bọn họ đã thành công xuất sắc trong việc tận dụng sự lếu láo loạn của xã hội nhằm tập phù hợp lực lượng.

Năm 892, Gyeon Hwon, xuất thân từ bỏ vùng Sangju (Thượng Châu), vốn là quân nhân canh phòng vùng bờ biển cả Tây Nam. Lúc nông dân nổi dậy tiến hành khởi nghĩa ở các nơi bên trên toàn quốc, ông vẫn nhân cơ hội này để tập hợp quyền lực và đứng ra lãnh đạo. Sau đó, vào khoảng thời gian 900, ông chế tạo Hậu Bách Tế lấy tp. Hà nội là Wansanju. Giành quyền chỉ chiếm lĩnh đa số vùng tây nam bộ của bán hòn đảo Hàn (gồm Mujin-ju – Gwangju ngày nay; Jeollado và Chungcheong-do ngày nay). Cùng với lực lượng quân sự chiến lược lớn mạnh, Hậu Bách Tế đã từng bước tạo áp lực đối với Silla ở vùng Đông nam bộ.

*

Bản đồ phân chia thời Hậu tam quốc (후삼국)

Gungye vốn gồm xuất thân trường đoản cú vương tộc Silla nhưng mà bị sợ hãi trong cuộc chiến tranh giành quyền lực của chính quyền trung ương. Do thế, ông với lòng căm thù sâu sắc đối với Silla. Được sự giúp sức của một vài hào tộc sống vùng Trung bộ, trong đó có phụ vương con Wang Geon (Vương Kiến) nghỉ ngơi vùng Songak (Gaeseong ngày nay), ông đã ráng được quyền kiểm soát tỉnh Gangwon-do cùng Gyeonggi-do. Vào năm 901, ông quyết định chọn Songak làm căn cứ xây dựng bên nước Hậu Cao Câu Ly với lên ngôi vua. Kế tiếp ông dời đô về Cheorwon và thay tên nước thành Taebong (Thái Phong).

Gungye là người dân có công không ngừng mở rộng lãnh thổ, cải cách hệ thống thống trị. Nhưng bởi quá nghi ngại những tín đồ xung quanh đề nghị đã liên tục mắc sai lạc trong bài toán cai trị. Lúc này ông từ xưng là phật di lặc (미륵보살t), kiểm soát điều hành các chỉ đạo địa phương một cách thái quá và ra sức củng cầm ngai vàng của bản thân nên đã đánh mất tín nhiệm của dân chúng. Vị vậy, các triều thần đã phế truất Gungye và gửi Wang Geon, một thuộc hạ dưới quyền của Gungye, người có công chiếm hữu được Geumseong (Naju) lên ngôi. Vào thời điểm năm 918, sau khoản thời gian lên ngôi, Wang Geon đã đổi tên nước thành Goryeo (Cao Ly), mang niên hiệu là Cheonsu (Thiên Thụ) cùng qua năm tiếp theo ông dời đô từ Cheorwon về Songak (Gaeseong ngày nay).

II. Thống duy nhất hậu Tam Quốc

So cùng với Gyeon Hwon và Gungye, Wang Geon tất cả được quyền lực địa phương bền vững và kiên cố hơn. Ông cảm nhận sự lòng tin và cỗ vũ do hiểu rõ lòng dân. Trong thời điểm tại vị, ông đã đề ra những kỷ cơ chế nghiêm tự khắc với quân đội, không gây tổn hại cho dân phải được dân bọn chúng khắp chỗ hoan nghênh. Để hàng phục lòng dân và rất nhiều người đã có lần phải chịu nỗi thống khổ vị sưu thuế hà khắc, ông sẽ tiến hành cơ chế giảm thuế. 

Bên cạnh đó, nhằm thống duy nhất Hậu Tam quốc, Goryeo một mặt thực hiện công kích Hậu Bách Tế, mặt khác sử dụng cơ chế hòa hợp, ủng hộ Silla. Silla hiện giờ dưới thời của Gyeong Sunwang (Kính Thuận Vương) đã bị suy yếu, không thể thường xuyên bảo toàn non sông trước sự tấn công của Hậu Bách Tế. Vì chưng vậy, vào năm 935, bạn đứng đầu Silla đang tự bản thân giao lại tổ quốc cho Goryeo. Silla được hợp tốt nhất vào Goryeo mà lại không phải chiến tranh.

Đồng thời, vào nội bộ Hậu Bách Tế từ bây giờ cũng xảy ra tranh chấp quyền lực. đàn ông cả của Gyeon Hwon là Sin Geom đã giam cha mình vào miếu Geumsan nhằm đoạt vương vị. Gyeon Hwon chạy thoát với sang Goryeo đầu mặt hàng Wang Geon. Nhân thời cơ này Wang Geon đã tiến công và tiêu diệt Hậu Bách Tế và sau cùng thống tuyệt nhất được Hậu Tam quốc vào năm 936.

III. Những đời vua triều đại Goryeo

STTHiệuTên riêngThời gian tại vị
1Thái Tổ (Taejo)Vương con kiến (Wang Geon | 왕건)918 – 943
2Huệ Tông (Hyejong)Vương Vũ (Wang Mu | 왕무)943 – 945
3Định Tông (Jeongjong)Vương Nghiêu (Wang Yo | 왕요)946 – 949
4Quang Tông (Gwangjong)Vương Chiêu (Wang So | 왕소)949 – 975
5Cảnh Tông (Gyeongjong)Vương Trụ (Wang Ju | 왕주) 975 – 981
6Thành Tông (Seongjong)Vương Trị (Wang chi | 왕치)981 – 997
7Mục Tông (Mokjong)Vương Tụng (Wang tuy vậy | 왕송)997 – 1009
8Hiển Tông (Hyeonjong)Vương Tuân (Wang Sun | 왕순)1009 – 1031
9Đức Tông (Deokjong)Vương Khâm (Wang Heum | 왕흠)1031 – 1034
10Tĩnh Tông (Jeongjong)Vương khô cứng (Wang Hyeong | 왕형)1034 – 1046
11Văn Tông (Munjong)Vương Huy (Wang Hwi | 왕휘)1046 – 1083
12Thuận Tông (Sunjong)Vương Huân (Wang Hun | 왕훈)1083
13Tuyên Tông (Seonjong)Vương Vận (Wang Un | 왕운)1083 – 1094
14Hiến Tông (Heonjong)Vương Dục (Wang Uk | 왕욱)1094 – 1095
15Túc Tông (Sukjong)Vương Hi (Wang Hui | 왕희)

Vương Ngung (Wang Ong | 왕옹)

1095 – 1105
16Duệ Tông (Yejong)Vương gàn (Wang U | 왕우)1105 – 1122
17Nhân Tông (Injong)Vương Giai/Khải (Wang Hae | 왕해)1122 – 1146

*

Vua Taejo (태조)

18Nghị Tông (Uijong)Vương hiện nay (Wang Hyeon | 왕현)1146 – 1170
19Minh Tông (Myeongjong)Vương Hạo (Wang Ho | 왕호)1170 – 1197
20Thần Tông (Sinjong)Vương Trác (Wang Tak | 왕탁)1197 – 1204
21Hi Tông (Huijong)Vương Anh (Wang Yeong | 왕영)1204 – 1211
22Khang Tông (Gangjong)Vương Tinh (Wang O | 왕오)

Vương Thụ (Thục) (Wang Suk | 왕숙)

Vương Trinh (Wang Jeong | 왕정)

1211 – 1213
23Cao Tông (Gojong)Vương Triệt (Wang Cheol | 왕철) 1213 – 1259
24Nguyên Tông (Wonjong)Vương Kính (Wang Sik | 왕식)1259 – 1269

1270 – 1274

Anh Tông (Yeongjong)Vương Xương (Wang Chang | 왕창)1269
25Trung Liệt vương vãi (Chungnyeol-wang)Vương thì thầm (Wang Geo | 왕거)1274 – 1308
26Trung Tuyên vương vãi (Chungseon-wang)Vương Chương (Wang Jang | 왕장)1308 – 1313
27Trung Túc vương (Chungsuk-wang)Vương Đảo (Wang Man |왕만) 1313 – 1330

1332 – 1339

28Trung Huệ vương vãi (Chunghye-wang)Vương Trinh (Wang Jeong | 왕정)1330 – 1332

1339 – 1344

29Trung Mục vương (Chungmok-wang)Vương Hân (Wang Heun | 왕흔)1344 – 1348
30Trung Định vương vãi (Chungjeong-wang)Vương Chỉ (Wang Jeo | 왕저)1348 – 1351
31Cung Mẫn vương vãi (Gongmin-wang)Vương Kì (Wang Jeon | 왕전)1351 – 1374
32U vương vãi (U-wang)Vương U (Wang U | 왕우)1374 – 1388
33Xương vương vãi (Chang-wang)Vương Xương (Wang Chang | 왕창)1388 – 1389
34Cung Nhượng vương (Gongyang-wang)Vương Diêu (Dao) (Wang Yo | 왕요)1389 – 1392
*

Vua Cung Mẫn vương vãi (공민왕)

IV. Chế độ chính trị với các chế độ dưới thời Goryeo

1. Chế độ chính trị của Goryeo

Goryeo tiếp nhận và chịu ảnh hưởng của nhị nền văn hoá chủ yếu trị Đường với Tống. Nhà Đường cùng nhà Tống là giữa những triều đại bao gồm nền văn hoá tiên tiến được truyền bá rộng thoải mái ở khu vực Đông Á cơ hội bấy giờ. Đồng thời, Goryeo cũng cải cách và phát triển những yếu đuối tố mới để phù hợp với tình hình thực tiễn của khu đất nước. 

Về phương diện cơ quan chủ yếu trị trung ương, nhà nước Goryeo tiếp nhận mô hình “Tam thức giấc lục bộ” (삼성육부제). Nỗ lực nhưng, để phù hợp với tình hình thực tế của khu đất nước, Goryeo lại quản lý theo chính sách “Nhị tỉnh” (이성) là Thượng Thư thức giấc (상서성) với Trung Thư Môn Hạ tỉnh giấc (중서문하성). Trong đó, Trung Thư Môn Hạ thức giấc được hợp độc nhất vô nhị từ Trung Thư tỉnh (중서성) và Môn Hạ thức giấc (문하성). Tỉnh này còn có nhiệm vụ điều hành quá trình chính trị quốc gia, thẩm tra và quyết định chính sách. Phương diện khác, Thượng Thư tỉnh thống trị Khu (lục bộ) và gánh vác các quá trình hành chính.

Bên cạnh đó, Goryeo còn thành lập và hoạt động các ban ngành như Tam ty (삼사), Ngự Sử đài (어사대), Trung Xu viện (중추원). Ngoại trừ ra, còn tồn tại Đồ binh mã sứ (도병마사) là cơ quan hội nghị mà những quan lại cấp cao thuộc Trung Thư Môn Hạ tỉnh cùng Trung Xu viện họp lại để bàn luận các cơ chế quan trọng.

Những khoanh vùng hành chính tính chất như So (sở), Bugok (bộ khúc), Hyang (hương)… đã được thiết lập để sản xuất phần đa vật phẩm quan trọng cho quốc gia. Vào đó, tín đồ dân của Bugok, Hyang hầu hết làm nông nghiệp. Khía cạnh khác, fan dân của So thì hầu hết làm bằng tay nghiệp.

*

2. Các chế độ được thi hành bên dưới thời Goryeo

Ngay sau khi lập nước, Vua Taejo tiếp tục duy trì chính sách Bắc tiến. Thương hiệu nước được để là Goryeo với chân thành và ý nghĩa kế thừa Goguryeo xưa. Cơ chế Bắc tiến này đang trở thành nguồn cồn lực để khôi phục lại lãnh thổ kéo dài đến tận khu vực sông Amnok sau này.

Xem thêm: Giáo Trình Tiếng Hàn Tổng Hợp Có Tiếng Việt Nam, Sách Tiếng Hàn Tổng Hợp Sơ Cấp 2

Mặt khác, để thu phục các quyền lực địa phương, Vua đã thiết lập các mối quan hệ hôn nhân gia đình với các hào tộc. Ông còn mở rộng chế độ để bằng lòng sự sống thọ của họ bằng cách phong quan, cung cấp điền thổ hoặc ban tặng ngay tên. Không chỉ là vậy, ông còn cho phép nhiều quyền năng địa phương trở thành quyền năng cai trị. Trong những đó, không chỉ là có những người dân xuất thân trường đoản cú Silla thống tuyệt nhất mà còn tồn tại các thế lực xuất thân trường đoản cú Baekje (Bách Tế) và Goguryeo (Cao Câu Ly) xưa. Thậm chí, ông còn chấp nhận cả phần đa tàn dân của Balhae (발해) và được cho phép họ tham gia vào tầng lớp thống trị của Goryeo.

Ngoài ra, Vua Taejo còn biên soạn thảo “Những phòng ngừa về thiết yếu trị”, “Mười điều huấn thị”, “Các nguyên tắc quan chức” nhằm răn dạy con cháu và những quan nhằm đảm bảo tương lai của Goryeo. Những chế độ được Vua đưa ra đã giúp dân tộc bản địa hòa hợp đính thêm kết, góp xã hội Goryeo ngày càng định hình và vạc triển. 

*

“10 điều huấn thị” (훈요십조 | 訓要十條) của Vua Taejo

Tuy vậy, những chế độ của ông về lâu dài hơn đã giữ lại một hậu quả chính là khiến cho thế lực địa phương và đặc biệt là các nuốm lực bên phía ngoài trở yêu cầu lớn mạnh. Những thế lực ấy nỗ lực nhau nắm giữ quyền lực trong triều, nhăm nhe và đe dọa đến vương quyền. 

Đến đời vua Jeongjong (946 – 949) cùng vua Gwangjong (949 – 975) đã chỉ dẫn một số chế độ mới để bất biến và củng cố quyền lực của mình. Vua Gwangjong ban bố cơ chế giải phóng nô tỳ hiện nay đang bị chiếm duy trì bởi những hào tộc. Ông mang đến thi hành cơ chế khoa cử để tuyển lựa chọn nhân tài bổ sung vào những cơ quan tiền hành chính. Đồng thời, ông cũng dùng những biện pháp vũ lực để tấn công dẹp những quyền lực địa phương gồm ý ao ước chống đối cơ chế mới.

V. Cơ chế giáo dục với khoa cử dưới triều đại Goryeo

Dưới thời Goryeo, kỳ thi tuyển lựa chọn quan văn gồm chế thuật khoa và minh ghê khoa. Xung quanh khoa cử còn có chính sách ấm từ bỏ tuyển dụng những người có công với khu đất nước, những con cháu của triều thần cao cấp vào làm quan nhưng mà không cần trải qua thi cử. Không chỉ có vậy, thời Goryeo còn tồn tại tạp khoa với trách nhiệm tuyển chọn quan kỹ thuật, tăng khoa nhằm tuyển chọn các tăng lữ. TNhưng triều đại Goryeo không thi hành võ khoa để tuyển lựa chọn võ quan. Bởi vì vậy chỉ chọn riêng ra những người dân có sức khoẻ tráng kiện và võ nghệ để đưa vào ban võ.

Giáo dục dưới thời Goryeo rất được xem trọng. Ngay từ rất sớm, Goryeo đã cho chế tạo trường học tập ở Gaegyeong và Seogyeong. Đặc biệt, để nuôi dưỡng với đào tạo thành những tuấn kiệt có năng lực điều hành quốc gia, Goryeo đã mang lại xây dựng quốc tử giám (국자감) và các trường học ở địa phương.

*

Thành Quân tiệm (성균관) sinh hoạt Gaeseong

VI. Kinh tế Goryeo

Dưới triều đại Goryeo, nông nghiệp & trồng trọt được xem là cơ sở tởm tế quan trọng đặc biệt của đất nước. Vị vậy việc phân loại đất đai bao gồm tầm đặc biệt quan trọng đặc biệt. Khối hệ thống ruộng khu đất được chia thành 2 các loại cơ bản: đất công (thuộc mua của triều đình) và đất bốn (thuộc cài đặt của tư nhân). 

Tuy yêu đương mại không phải là ngành trở nên tân tiến chủ yếu ớt của nền kinh tế Goryeo nhưng tình hình giao thương nhìn bao quát khá nhộn nhịp. Có thể nói rằng dưới thời Goryeo, gặp mặt đối ngoại cách tân và phát triển khá bạo gan mẽ. Sau thời điểm xây dựng đất nước, Goryeo thực hiện chế độ đối ngoại thông thoáng. Tiến hành mở cửa, cho phép người quốc tế như fan Tống, Yeojin, Georan ra vào từ bỏ do. Goryeo tích cực và lành mạnh cử sứ thần, học giả và tăng lữ lịch sự Tống để đón nhận nền lịch sự phát triển nhằm mục tiêu hoàn thiện những thể chế của mình.

Mặt khác, nhờ cơ chế giao thương thông thoáng bắt buộc dưới thời Goryeo có tương đối nhiều thương nhân Ả Rập mang lại Goryeo để dàn xếp buôn bán. Dịp đó, Byeongnan-do thuộc vùng cửa ngõ sông Yeseong, nằm ở vị trí vùng ngoại ô phía Tây của đế đô Gaeseong là bến cảng mua bán quốc tế hết sức phồn thịnh.

STTGiao thươngNhập khẩuXuất khẩu
1Nhà TốngLụa, ngọc trai, chè, gia vị, dược phẩm, sách, nhạc cụVàng bạc, nhân sâm, đá hoa, giấy, mực
2Nhà LiêuNgựa, cừu, lụa chất lượng thấpKhoáng sản, vải tua bông, đá hoa, mực, giấy, nhân sâm
3Nhà KimVàng, ngựa, vũ khíBạc, lụa, vải sợi bông
4Nhật BảnThủy ngân, khoáng sảnNhân sâm, sách
5Nhà AbbasThủy ngân, gia vị, ngà voiVàng bạc

*

Hoạt động giao thương mua bán hàng hải thời Goryeo

VII. Văn hoá thời Goryeo

Khi nói đến nghành nghề dịch vụ nghệ thuật thời Goryeo quan yếu không nhắc tới đồ gốm Cao Ly, nhất là men ngọc bích Cao Ly. Gốm thời Goryeo là một số loại gốm phức tạp và được điêu khắc tinh tế nhất trong lịch sử hào hùng Triều Tiên. Một nền văn hoá huy hoàng đã có được khai sinh bên dưới triều đại Goryeo. Đó đó là kỹ thuật “nạm khảm” trên gốm sứ xanh – một chuyên môn đào rãnh trên bề mặt gốm sứ xanh ngọc bích để tạo nên hoa văn hoạ tiết. Đây là 1 trong nghệ thuật độc đáo mà không chỗ nào trên thế giới vào thời điểm đó rất có thể sánh được.

Những hoa văn trông rất nổi bật thời bấy giờ rất có thể kể đến là hình chữ triện, hình lá cây, dải bông hoa cuộn tròn, côn trùng và cá được cách điệu. Và tương đối nhiều mẫu chạm khắc tinh xảo bắt đầu xuất hiện tại vào thời kỳ này. Đặc biệt, vào thời điểm năm 1234, lắp thêm in chữ kim loại vận động đầu tiên trên quả đât đã được phát minh bởi Choi Yun Ui. Nhờ đó nền nghệ thuật của Triều Tiên đã có một cách tiến dài dưới triều đại Goryeo. 

*

Bình sứ trắng hoa mai (Quốc bảo số 222 – cầm kỷ XV)

Dưới thời Goryeo, Vua Taejo có ý định mở rộng chính sách cho phép các hệ bốn tưởng phong phú và đa dạng như Phật giáo, Nho giáo, Đạo giáo, thuyết phong thuỷ địa lý thuộc tồn tại. Mặc dù tích rất tiếp thu văn hoá văn minh trung hoa nhưng vẫn trên niềm tin cải biến cân xứng với phong tục tập quán của Goryeo.

Vua Gwangjong đã cho thành lập và hoạt động khoa cử là trung trung khu khảo thí quốc gia. đạo nho được coi là hệ tư tưởng chính trị và cửa hàng để ra đời một hệ thống giáo dục tác dụng dưới thời Goryeo. Vua Seongjong là vị vua sẽ cho thành lập Quốc Tử Giám, cơ quan giáo dục và đào tạo cao nhất. Vào năm 1398, Thành quân cửa hàng (성균관) xuất xắc Thái học (태학) đã có thành lập. Đây là 1 học viện chuyên đào tạo và giảng dạy về Nho giáo.

Phật giáo tiếp tục được đánh giá trọng và cách tân và phát triển mạnh mẽ, có ảnh hưởng lớn mang đến xã hội Goryeo. Điển hình là “Bát vạn đại tạng kinh” (해인사 대장경판) hay còn được gọi là “Cao Ly đại tạng kinh” là cỗ kinh Tam tạng với mức 80.000 bài bác kinh Phật được làm thành bản khắc mộc đầu tiên. Đây là bộ kinh được vua Gojong biên soạn vào năm 1251 nhằm mục đích nỗ lực dùng phật giáo để đấu tranh thoát khỏi sự xâm lăng của tín đồ Mông Cổ. Mặc dù nhiên, phiên bản đầu tiên đã trở nên hủy hoại trong một cuộc tấn công của quân Mông Cổ năm 1232. Phiên bản còn lại hiện đang rất được bảo tồn tại miếu Hải Ấn (해인사), tỉnh giấc Gyeongsangnam.

*

“Bát vạn đại tạng kinh” (Quốc bảo số 32)

VIII. Những cột mốc lịch sử hào hùng đáng lưu giữ của triều đại Goryeo

Lịch sử Hàn QuốcNăm
Wang Geon thành lập Goryeo918
Thực thi chính sách khoa cử958
Thực thi Jeonsigwa (Điền dùng khoa)976
Thiết để 12 mục, 3 thành với 6 cỗ trên toàn quốc983
Xây dựng Gukjagam (Quốc tử giám)992
Đại win ở Gwiju1019
Yun Gwan (Doãn Quán) chinh phạt Yeojin (Nữ Chân)1107
Loạn Lee Ja-gyeom (Lý tư Khiêm)1126
Phong trào dời đô về Seogyeong của Myocheong (Diệu Thanh)1135
Gim Bu-sik (Kim Phú Thức) biên soạn Tam quốc sử ký1145
Chính trở thành của võ thần1170
Sự tập quyền của Choe Chung-heon (Thôi Trọng Hiến)1196
Loạn Manjeok (Vạn Tích)1198
Mông Cổ xâm lăng lần vật dụng nhất 1231
Dời đô về Ganghwa1232
In chữ bằng bảng xung khắc in sắt kẽm kim loại (Kim ở trong hoạt tự) thứ nhất của cụ giới1234
Khắc Goryeo Daejanggyeong (Cao Ly đại tàng kinh)1236
Dời đô về lại Gaesong (Khai Thành)1257
Hồi phục Ssangseong Chong-gwanbu (Song thành tổng cai quản phủ)1356
Lui quân về sống Wihwa-do (đảo Uy Hoá)1388
Goryeo khử vong, Joseon loài kiến quốc1392

Tổng hòa hợp bởi: efix.vn Team

LIÊN HỆ NGAY