Phần 1 giáo trình "Lịch sử các học thuyết pháp lý" (Giáo trình huấn luyện từ xa) gồm các chương sau: Nhập môn khoa học lịch sử hào hùng các học tập thuyết chủ yếu trị, bốn tưởng chủ yếu trị của các nước Ân Độ cổ đại, trung hoa cổ đại và Hy Lạp cổ đại.


*

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH TRUNG TÂM ĐÀO TẠO TỪ XA nhà biên: PGS.TS Đoàn Minh Duệ GIÁO TRÌNHLỊCH SỬ CÁC HỌC THUYẾT PHÁP LÝ Vinh - 2011 1 TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH TRUNG TÂM ĐÀO TẠO TỪ XA chủ biên: PGS.TS Đoàn Minh Duệ GIÁO TRÌNHLỊCH SỬ CÁC HỌC THUYẾT PHÁP LÝ (Giáo trình đào tạo và giảng dạy từ xa) Vinh - 2011 2 cắt cử biên soạn:Chủ biên: PGS.TS Đoàn Minh Duệ 3 MỤC LỤCPhần mở đầu: NHẬP MÔN KHOA HỌC LỊCH SỬ CÁC HỌC THUYẾT CHÍNH TRỊ1.

Bạn đang xem: Lịch sử các học thuyết pháp lý

Bao quát chung về lịch sử các học tập thuyết chính trị2. Ý nghĩa của việc nghiên cứu lịch sử dân tộc các học tập thuyết thiết yếu trịChương 1:TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ ẤN ĐỘ CỔ ĐẠI1. Tư tưởng của đạo Brahman (Bàlamon)2. Tư tưởng của đạo Phật3. Bốn tưởng của Kautilya4. Tứ tưởng của Asoka Đại đếChương 2: CÁC HỌC THUYẾT CHÍNH TRỊ TRUNG QUỐC CỔ ĐẠI1. Xu thế “Nhân đạo thiết yếu vi đại” ở trung quốc thời cổ đại2. Tổng quan về việc hình thành những học thuyết chủ yếu trị china cổ đại3. Một trong những các học tập thuyết chính trị tiêu biểu vượt trội của trung hoa cổ đại3.1. Nhà thuyết bao gồm trị của Khổng tử.3. 2. Nhà thuyết chủ yếu trị của to gan tử3. 3. Nhà thuyết bao gồm trị của Tuân tử3. 5. Nhà thuyết chủ yếu trị của Lão tử.3. 6. Công ty thuyết chính trị của Trang tử3. 7. Nhà thuyết chủ yếu trị của xứ hàn Phi tử3. 8 tứ tưởng chính trị trong gớm DịchChương 3:CÁC HỌC THUYẾT CHÍNH TRỊ HY LẠP CỔ ĐẠI1. Khái quát chung2. Bốn tưởng chủ yếu trị - pháp luật thời kỳ hình thành chế độ Chiếm hữu Nô lệ2. 1. Tư tưởng của Solon (638- 559 tr.CN)2.2. Tứ tưởng của Pythagore (580- 500 tr.CN)2. 3. Giáo lý của Heraclite3. Tư tưởng chính trị - pháp luật trong thời kỳ hưng thinh với suy vong của nền dân chủChiêm hưu Nô lệ3. 1. Democrite (460- 370 tr.CN)3. 2. Hippodame3. 3. Ephiantes cùng Pericles3. 4. Socrate (469-399 tr.CN)3. 5. Plato (428- 347 tr.CN)3. 6. Aristotle (384- 322tr.CN) 44. Tư tưởng thiết yếu trị - pháp luật thời kỳ thanh tao Huy Lạp4.1. Epicure (341- 270 tr.CN)4.2. Phe phái khắc kỉ4.3. Polybe (201- 120 tr.CN)Chương 4: TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ LA MÃ CỔ ĐẠI1. Tổng quan chung2. Bốn tưởng chủ yếu trị của bầy tớ khởi nghĩa3. Bốn tưởng thiết yếu trị của nền dân chủ sở hữu Nô lệ4. Bốn tưởng thiết yếu trị của Marc Tulli Cicero (106 -43tr.CN)5. Tứ tưởng bao gồm trị của Thiên chúa giáoChương 5: CÁC HỌC THUYẾT CHÍNH TRỊ TÂY ÂU TRUNG CỔ1. Khái quát chung2. Các học thuyết chủ yếu trị tiêu biểu2.1. Lý thuyết thần quyền2.2. Các trào lưu tà giáo2.3. Tứ tưởng thiết yếu trị của thời đại Phục hưng2.4. Tứ tưởng chính trị của phong trào cách tân Tôn giáo, và phong trào chống chuyênchếChương 6: CÁC HỌC THUYẾT CHÍNH TRỊ CỦA ANH THỜI CẬN ĐẠI1. Tổng quan chung2. Các học thuyết thiết yếu trị tiêu biểuChương 7: CÁC HỌC THUYẾT CHÍNH TRỊ CỦA PHÁP THỜI CẬN ĐẠI1. Bao gồm chung2. Những học thuyết chủ yếu trị tiêu biểuChương 8: CÁC HỌC THUYẾT CHÍNH TRỊ ĐỨC THỜI CẬN ĐẠI1. Bao gồm chung2. Những học thuyết chủ yếu trị tiêu biểu2.1. Học thuyết chính trị của Imanuel Kant (1724 -1804)2.2. Học tập thuyết thiết yếu trị luật pháp của Hegel G.F (1770 – 1830)Chương 9: CÁC HỌC THUYẾT CHÍNH TRỊ CỦA MỸ THỜI CẬN ĐẠI1. Yếu tố hoàn cảnh ra đời và đặc điểm tư tưởng chính trị thời kỳ đấu tranh độc lập ở Mỹ2. Các học thuyết chính trị tiêu biểu2.1. Những cách nhìn chính trị của T. Jefferson2.2. Những cách nhìn chính trị của Thomas Paine2.3. Những quan điểm chính trị của Hamilton (1757 - 1804). 5Chương 10: TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ MARX-LÊNIN1. Tổng quan2. Một vài quan niệm của công ty nghĩa Max- Lênin về công ty nước pháp quyền2.1. Về xuất phát và bản chất của công ty nước2.2. Về hiến pháp và quy mô tổ chức quyền lực nhà nước2.3. Về bắt đầu và bản chất của pháp luậtChương 11: TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ VIỆT NAM1. Bốn tưởng chính trị của bạn Việt bản địa ban đầu dựng nước2. Tư tưởng chủ yếu trị Nho giáo sinh hoạt Việt Nam4. Bốn tưởng chủ yếu trị sài gòn 6 Phần khởi đầu NHẬP MÔN KHOA HỌC LỊCH SỬ CÁC HỌC THUYẾT CHÍNH TRỊ 1. Bao quát chung về lịch sử vẻ vang các học thuyết chính trị nói theo cách khác rằng lịch sử dân tộc xã hội loại của bọn họ có được ngày bây giờ là nhờ vào sựđóng góp cực kì giá trị của những thế hệ đi trước. Trong những những đóng góp góp của các thếhệ đi trước bốn tưởng của mình có một ý nghĩa rất quan tiền trọng. Các quan điểm, họcthuyết của họ không phần đông đã góp phần giải quyết những vướng mắc của chính xã hộiđương đại của họ, mà hơn nữa trở thành kim chỉ lam mang đến mọi hoạt động của bọn họ saunày. Hầu như học thuyết, đa số quan điểm của các người đi trước rất toàn vẹn baoquát không hề ít lĩnh vực của cuộc sống xã hội loài tín đồ từ từ nhiện đến đén những hoạtđọng của thôn hội. Trong những nhưng học tập thuyết, quan điểm, tư tưởng nhiều mẫu mã đó, những họcthuyết, ý kiến tư tưởng về nhà nước và pháp luật có một chân thành và ý nghĩa quan trọng rấtlớn, vì nó trực tiếp quan hệ mang tính chất quyết định đén sự trở nên tân tiến của thôn hội . Lịch sử vẻ vang các học thuyết chính trị là lịch sử các hệ luận cơ bạn dạng về bản chất và hìnhthức thể hiện của những chính thể. Các hệ luận cơ bản này lại đó là những nhấn thứcvà những phương pháp đánh gía về những thiết chế nhà nước từ lúc chúng mới xuất hiện. Vì vậy,hoàn toàn hoàn toàn có thể nhận thấy rằng lịch sử vẻ vang các học tập thuyết chủ yếu trị là thành phần không thểtách rời của công nghệ lý luận về công ty nước pháp quyền. Trải qua những thời kỳ kế tiếp nhau của lịch sử, các thiết chế chủ yếu trị dần hoànthiện hơn và các học thuyết mang nội dung phản ánh các thiết chế đó cũng rất được nânglên về tính chất khoa học tập trong lập luận cùng phạm vi những vấn đề. Lịch sử các học thuyếtchính trị còn được xem là lịch sử đấu tranh các tư tưởng. Điều này được lý giải quanội dung những vụ việc mà những học thuyết này đang thể hiện. Chính vì dù các luận thuyếtchính trị có thể được biểu hiện bằng nhiều bề ngoài khác nhau (qua hệ lý luận triếthọc, làng mạc hội học, kinh tế tài chính học .v.v..) thì chúng cũng phản ánh một giải pháp cô ứ nhấtnhững quan điểm, bốn tưởng của các kẻ thống trị xã hội và những đảng phái chính trị cũng nhưcủa các giáo phái khác nhau. Bởi những ý kiến chính trị và thậm chí còn cả bằngnhững giáo lý, các giai cấp xã hội mô tả khát vọng muốn đảm bảo an toàn lợi ích kinh tế củamình trong quá trình vận đụng không hoàn thành của các quan hệ xã hội mà trong số đó quanhệ kinh tế đóng mục đích thiết yếu. Công dụng kinh tế của các kẻ thống trị xã hội rất có thể đượcduy trì hoặc bị xâm phạm tùy thuộc vào thiết chế nhà nước. Điều này giải thích tại sao lạicó sự khác nhau trong các học thuyết bao gồm trị về bản chất của cùng một chủ yếu thể.Chẳng hạn, đối với nhà nước chiếm phần hữu nô lệ (Hy Lạp, La Mã .v.v..) thì thuộc tồn tạihai hệ luận đối nghịch, một hệ luận bao gồm trị coi nhà nước chiếm nô là vừa lòng lý, sự phânbiệt giàu nghèo là điều nguy hại bởi nhiều nghèo là hiện tại tượng mang tính chất tự nhiên 7.v.v.. Còn một hệ luận không giống thì coi đơn vị nước là vấn đề ác, là trái với tự nhiên, hoặc nhànước sẽ phải chăng nếu nó là nguyên tắc ngăn chặn đấm đá bạo lực và kìm chế tham mong muốn từ phíanhững fan giàu có. Sự trái ngược gồm tính hiệ tượng nói trên cũng rất được thể hiệntrong nội dung các học thuyết chính trị thời kỳ phong kiến và bốn sản. Đối tượng nghiên cứu và phân tích của môn lịch sử dân tộc các học tập thuyết bao gồm trị là hệ tứ tưởngchính trị được mô tả qua những học thuyết có nội dung nói một cách toàn diện về nhànước và lao lý qua những thời đại kế hoạch sử. Nội dung lịch sử hào hùng các học thuyết chính trịkhông thể được hình thành ngoài những mối quan lại hệ tài chính xã hội lịch sử dân tộc cụ thể, tức làkhông nằm kế bên lịch sử. Điều này còn có nghĩa là: Khi nghiên cứu và phân tích các lý thuyết chínhtrị còn nên đi sâu vào việc tìm hiểu ra những nguyên nhân mang tính lịch sử dân tộc - làng hộiđã làm cho phát ra đời chúg. Cũng chính vì sự phát sinh và cách tân và phát triển các tư tưởng thiết yếu trị vàpháp nguyên tắc đã được vượt nhận như thể một vẻ ngoài nhận biết buôn bản hội liên quan tới sựphát sinh cải tiến và phát triển của thôn hội có kẻ thống trị làm sản xuất hiện nó. Một học đưa rất có lýkhi nói rằng: "Muốn biết với hiểu được các chế định chính trị của một buôn bản hội đúng ra làtrước tiên phải phân tích chính phiên bản thân xóm hội ấy đã. Những chế định, trước lúc trởthành nguyên nhân đã là kết qủa, xóm hội sẽ sản hình thành chúng, trước lúc bị chúng làmbiến đổi ..." Môn lịch sử vẻ vang các học thuyết chính trị không phân tích các bốn tưởng và họcthuyết nói thông thường mà chỉ nghiên cứu và phân tích hệ bốn tưởng và học thuyết bao gồm trị gồm quá trìnhphát sinh và trở nên tân tiến liên quan ngặt nghèo tới sự vận chuyển không kết thúc của buôn bản hội cónhà nước và hệ thống quy bất hợp pháp luật của nhà nước này được thể hiện nay trong cuộcđấu tranh nhằm mục đích giữ gìn và cách tân và phát triển xã hội loại người. Đặc điểm đối tượng người tiêu dùng nghiên cứu vớt của môn lịch sử vẻ vang các học thuyết chủ yếu trị được thểhiện trong câu chữ cuả những học thuyết kia là ngôn từ đề cập được những vấn đề cơbản có liên quan tới sự phân tích và lý giải về công ty nước, cơ chế chính trị thực chất và hình thứuc thểhiện của phòng nước, tính hợp lý và phải chăng hoặc những tiêu giảm của các mô hình nhà nước cùng hệthống những quy bất hợp pháp luật hẳn nhiên của mỗi một cơ chế nhà nước, mưc độ tươngxứng giữa nhà nước và văn bản của pháp luật. Nội dung các học thuyết thiết yếu trịthường đề cập được những sự việc cơ bản có tương quan tới sự giải về: xuất phát nhànước, cơ chế chính trị, bản chất và vẻ ngoài thể hiện của nó, tính phù hợp hoặc nhữnghạn chế của các loại hình nhà nước và hệ thống các quy phạm pháp luật, sự tươngxứng giữa đơn vị nước và ngôn từ của pháp luật. Nói tóm lại, đối tượng nghiên cứu của môn lịch sử các học tập thuyết chủ yếu trị lànhững tứ tưởng chủ yếu trị, những quan điểm về đơn vị nước và điều khoản xuất hiện với pháttriển trong dòng lịch sử của loài fan từ lúc có tổ chức triển khai nhà nước. đông đảo học thuyếtchính trị này được khẳng định bởi những mối quan liêu hệ kinh tế tài chính và bọn chúng đã phản ánh công dụng 8của ách thống trị xã hội vào cuộc đấu tranh không nhân nhượng về quyền hạn xã hội vàtài sản nói chung. 2. Ý nghĩa của việc nghiên cứu lịch sử vẻ vang các học thuyết bao gồm trị Mọi định hướng và đa số lý luận làm cửa hàng các hoạt động vui chơi của nhà nước cùng xã hội loàingười hiện thời phần các đều khởi nguồn từ những tư tưởng xưa, trong số ấy có những họcthuyết chính trị. Sự trở nên tân tiến ra những ý kiến tư tưởng mới thời văn minh thườngchỉ là việc hoàn thiện, sự chỉnh lý những ý kiến tư tưởng lý thuyết của nhữngngười đi trước trong điều kiện và hoàn cảnh mới mà thôi. Nghiên cứu lịch sử dân tộc các họcthuyết chính trị rất đặc biệt quan trọng trong thời đại của bọn chúng ta, vì chưng những nghiên cứu và phân tích này sẽgóp phần cho bọn họ những suy xét rõ hơn về những vụ việc đang rất cần phải giảiquyết hiện nay. Giáo trình này được viết trên tinh thần chỉnh sửa lại căn bạn dạng cuốn trình kế hoạch sửcác học tập thuyết chủ yếu trị xuất bạn dạng lần trước tiên của Khoa pháp luật Đại học Tổng đúng theo Hà Nộinăm 1997, có thêm lại những bốn tưởng mới phù hợp với việc làm đổi mới bây giờ vàthêm phần của các tác giả cận hiện đại và tân tiến như K. Mark, J. S. Mill,Tocqueville, những người có nhà trương áp dụng những học thuyết về dân chủ vào cuộcsống, mà trước đây vì nhiều tại sao khách quan lại và khinh suất khác nhau, và nhất là phầntư tưởng chính trị của những nhà tứ tưởng Việt Nam, mà lại ở cuốn giáo trình trước khôngcó đk thể hiện. 9 Chương 1 TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ ẤN ĐỘ CỔ ĐẠI 1. Tứ tưởng của đạo Brahman (Bàlamon) Ấn Độ - một trung tâm văn minh cổ đại - vốn có nền văn minh cải tiến và phát triển sớm, từkhoảng hơn 3000 nămtr.CN. Theo các tài liệu khảo cổ học, ở một vài vùng thủ công lưusông Indus như Amri, Mohenjo, Dao, Harapa, Chanhudaro fan ta đã tìm đượcnhững di tích của những thành phố to lớn được thành lập khoảng rộng 3000 nămtr.CN mà đã gồm nhà 2 tầng, gồm có đồ đồng trực thuộc nền thanh tao đồ đồng phạt triểncao. Ấn Độ là quê hương của rất nhiều loại tôn giáo khác nhau: Đạo Vêđa, Đạo Bàlamôn,Đạo Phật, Ấn Độ giáo v.v..., Tôn giáo xuất hiện cùng cùng với sự xuất hiện thêm của phần lớn nềnvăn minh trước tiên nên tương tự như ở Ai Cập với Babilon, cơ sở của những tư tưởngchính trị nói chung, tư tưởng công ty nước và lao lý nói riêng sống Ấn Độ cổ truyền là tôngiáo. Sau thời điểm thôn tính được vùng Punjab và những vùng khác của Ấn Độ, để củng nắm địavị của mình, bạn Arya đã lập ra đạo Vêda hoặc Rig -Vêda là đạo thứ nhất của ẤnĐộ. Vêda tức là tri thức là trên tất cả, là toàn năng. Vêda là đa thần giáo. Nó chorằng vạn vật đều phải sở hữu thần. Thần phổ biến nhất và tối đa là Bàlamôn (Brahmanaspati). Khởi đầu từ chữ Bàlamôn (Brahmanas) tức là quyền lực thiêng liêng. Bàlamônlà căn phiên bản của vạn vật, xuất phát của vạn vật. Mọi vật rất nhiều là bề ngoài biểu hiện,hình thức vĩnh cửu của Bàlamôn với lại về bên với Bàlamôn. Đạo Bà la môn với bốn tưởngkhẳng định những đặc quyền của quý phái Bàlamôn, đồng thời tạo ra và củng cốmột chơ vơ tự thôn hội vô cùng nghiêm ngặt với những người dân lao động phải ngay từ bỏ khi new rađời, nó đã gặp mặt phải sự chống đối trẻ khỏe của những người dân nghèo khổ. Họ không tinvào thần thánh đề nghị đã lấp nhận, chống đối kịch liệt các giáo sĩ Bàlamôn. Họ kháng lạisự phân loại con người trong làng mạc hội thành những Varna, cho rằng sự phân chia này khôngcông bằng và bội nghịch tự nhiên. Tứ tưởng đồng đẳng về lòng tin của toàn bộ mọi ngườikhông phụ thuộc vào đẳng cấp và sang trọng đã phát sinh trong thôn hội. Sau thời điểm tràn vào Ấn Độ vài cầm kỷ, bạn Arya đã lập ra rất nhiều nhà nước đầutiên, bao gồm nhiều nước và luôn luôn đấu tranh với nhau để tranh giành cỏ cùng nước(người Arya vốn là tín đồ chăn nuôi du mục). Các nhà nước này xuất hiện trongkhoảng cố kỉnh kỷ X- VItr.CN. Để củng cố mạnh bạo hơn nữa quyền kẻ thống trị của ngườiArya, quyền lực nhà nước, các nhà nước này đã thực hiện đạo Veda, tạo đk chonó phát triển lên thành đạo Bàlamôn (Brahman) và ưng thuận nó thành hệ bốn tưởngchính thống của làng hội. Các tư tưởng của đạo này đã có được thừa nhận, củng nắm và bảovệ bởi chính các quy định của 1 trong những các đạo luật cổ của loài bạn - cỗ luậtManou. Đây là cỗ Luật bằng thơ có 2685 điều chia thành 12 chương, là sự việc sưu tập 10các tập quán, biên tập thành sách vào khoảng thế kỷ I Công nguyên. Y hệt như Bộluật Hammourabi, Manou là một trong bộ hình thức tổng hòa hợp gồm các quy định về nhiều lĩnh vực:dân sự, hình sự, hôn nhân gia đình gia đình, tố tụng, quyền và nghĩa vụ của phòng vua, của cácgiai cấp trên của thôn hội và nhất là nghĩa vụ của những tầng lớp bên dưới với tầng lớp trên,với công ty nước, với người Bàlamôn, nhiệm vụ của quân lính với chủ, với những tầng lớp khác.Bộ luật đã điều chỉnh những mối quan hệ đa phần trong buôn bản hội như: quan hệ nam nữ giữa nhànước và cá nhân, thân các thống trị với nhau cùng với nhà nước, giữa cá nhân với cánhân. Thông qua các phương pháp của đạo luật rất có thể thấy toát lên một số quan điểm cơbản. Trang bị nhất, nó thần thánh hóa nguồn gốc của đơn vị Vua - fan đứng đầu công ty nước- và pháp luật. Vua được xem như là sự hóa thân của thánh thần trên trằn thế. "Vua được tạora từ đều phần của những vị thánh khôn xiết đẳng này... Bạn là vị thánh buổi tối cao sở hữu hìnhngười". Do vậy, mọi bạn phải kính trọng, thần phục hoàng đế như Thượng đế trêntrái đất. Cỗ luật khẳng định sự toàn quyền của phòng Vua. Vua ráng trong tay tổng thể bộmáy bên nước, lãnh đạo việc thực hiện chế độ đối nội, đối ngoại, việc xét xử...Nhà Vua có nhiệm vụ thúc giục các đẳng cấp và sang trọng dưới thực hiện không hề thiếu nghĩa vụ củamình, còn nếu không thì quả đât sẽ sinh loạn. Đồng thời luật đạo cũng nguyên lý tráchnhiệm của các Nhà Vua là phải bảo đảm an toàn đất nước cùng thưởng phạt công minh. Thiết bị hai, nó mô tả tư tưởng lập pháp, khẳng định tầm đặc trưng của pháp luậtthành văn, của hiệ tượng văn bạn dạng quy phạm pháp luật, xác minh sự cần thiết và vaitrò của lao lý trong điều chỉnh các quan hệ thôn hội, thống trị xã hội, đảm bảo an toàn quyền lợicủa kẻ thống trị thống trị, sự tồn tại của nhà nước. Trang bị ba, chấp nhận tư tưởng của đạo Vêda với đạo Bàlamôn, khí cụ Manou thiết lậpvà bảo vệ trật tự đẳng cấp khá khắt khe trong thôn hội. Theo chính sách của luật đạo này,con fan được phân chia thành bốn quý phái (Varna) với địa vị hoàn toàn khác biệtnhau. Tối đa là sang trọng Bàlamôn tức là tăng lữ đạo Bàlamôn. Những người dân nàyđược Thượng đế có mặt từ cái miệng của bản thân mình để có tác dụng chúa tể trái đất và vì sự phồnvinh của cụ giới, vì vậy họ chiếm địa vị trọng yếu độc nhất trong làng mạc hội với được mức sử dụng phápđặc biệt ưu đãi. Đẳng cấp cho thứ nhị là vua chúa, vương tôn quý tộc và quân lính (Ksatriya) đượcsinh ra từ bỏ cổ tay của Thượng đế. Những người dân này vẫn cùng với những người Bàlamôn thamgia vào bộ máy nhà nước, vắt giữ quyền lực nhà nước, song phải cấu kết với đẳngcấp Bàlamôn, theo sự cụ vấn của họ để củng cố cơ chế chiếm hữu nô lệ. Họ có tráchnhiệm đảm bảo an toàn nhân dân vùng mình cai trị, phân phạt của bố thí, hành lễ tôn giáo vànghiên cứu vãn kinh Vêda. 11 Đẳng cấp thứ ba là Vaisya, tức là nông dân, thợ bằng tay và gần như nhà buôn.Những tín đồ này được xuất hiện từ loại đùi của Thượng đế. Chúng ta có nghĩa vụ phải phụctùng đơn vị vua, những người thuộc đẳng cấp và sang trọng trên với phải ngừng mọi nghĩa vụ đốivới công ty nước, có nhiệm vụ trồng trọt, chăn nuôi, buôn bán, cho vay vốn lãi, phân phátcủa bố thí, thờ lễ và phân tích kinh Veda. Đẳng cấp thứ tứ là Sudra, là những người dân nghèo không có tài sản, bọn họ được sinhra từ bộ bàn chân của Thượng đế nên là đa số người hèn nhát và đề xuất phục dịch, hầu hạtất cả các sang trọng khác, không được phòng đối với được giao hàng người Bàlamôn làmột quánh ân so với họ. Mỗi sang trọng lại được chia thành nhiều môn phái không giống nhau. Fan khác đẳngcấp, môn phái ko được phép thuộc ngồi, thuộc ăn, cùng ở cùng với nhau, không đượcgiúp đỡ nhau cùng không được kết hôn với nhau. Trong quý phái Sudra tất cả hai hạngngười khốn khổ nhất, đó là Paria với Sandala. Sandala là bé cái của không ít người phụnữ Bàlamôn lấy ck Sudra sinh ra. Chúng ta bị xem như là hạng tín đồ đê tiện, bẩn thỉu nhất.Chỗ ở của mình phải tách bóc biệt khỏi làng, chúng ta không được download bán, xúc tiếp với nhữnghạng người khác, đêm tối không được chuyển vận trong làng cùng trong thành phố. Mang dùkhông đề nghị là quân lính song địa vị xã hội cùng đời sống của không ít người này không khác nôlệ là mấy. Lắp thêm tư, bộ luật nêu ra tư tưởng những Nhà Vua bắt buộc khủng bố, đàn áp sự chốngđối của rất nhiều người bị áp bức. Nó tuyên bố: "Nếu như nhà Vua không dụng cụ xửphạt đối với những kẻ đáng phạt thì chẳng một ai bao gồm sở hữu với sẽ xảy ra sự xáo trộntrên dưới,... Mọi đẳng cấp bị phá vỡ và nhân dân đã phản ứng... Nơi đâu có sự trừng phạtdữ dội, nhãn chi phí tiêu diệt đàn tội phạm thì ở kia thần dân không làm loạn.. Sản phẩm công nghệ năm, để khẳng xác định trí thống trị và củng cố vị thế của đạo Bà la môn, bộluật Manou còn giành cả Chương 12 để lý giải về hiện tượng luân hồi với cứu vãn linh hồn.Nó nhận định rằng trong con người thì cái đặc biệt quan trọng là vong linh chứ không hẳn là thể xác.Kiếp sống thế gian chỉ là trợ thì bợ, linh hồn mới là bất tử. Sau thời điểm chết, vong linh sẽthoát ngoài thể xác để đầu thai thanh lịch kiếp khác sướng rộng hoặc khổ hơn, tùy nằm trong vàohành vi của mọi cá nhân khi còn sống. 2. Tứ tưởng của phật giáo Đạo Phật thành lập vào khoảng chừng thế kỷ thiết bị VI – V tr.CN, tương truyền là do Thái tửGautama Siddharta để ra. Ông còn có khá nhiều tên xưng khác như: Bouddha xuất xắc Phật,Sakyamouni - ham mê Ca color ni, Tathagata hoặc như Lai. Phật có mặt trong gia đìnhGautama (Cồ Đàm). Ở Á Đông người ta quen gọi là thích ca Mâu Ni Phật.

Xem thêm: Bệnh Viện Phu San Mekong - Hệ Thống Quản Lý Website Bệnh Viện Phụ Sản Mêkông

Sự chốngđối bốn tưởng của đạo Bàlamôn không chỉ là nảy sinh giữa những người lao động nhưng cònthể hiện nay trong tư tưởng của các tôn giáo khác. Đạo Phật là một trong những tôn giáo ấy. 12 Phật mong ước có một thôn hội trong số đó vua thì bao gồm đạo đức và phụ thuộc vào pháp luậtđể trị dân, không chuyên quyền độc đoán, còn quần chúng. # thì được định cư lạc nghiệp,được chăm lo đến tác dụng của mình. Sách Phật kể rằng: một hôm Phật thấy một đơn vị đạiphú đã lập một đàn tế lớn, Phật nói: "Bày bài toán tế lớn, tốn tiền của cơ mà không ích lợi.Trái lại, lợi ích lớn duy nhất là hãy có tác dụng cho toàn bộ dân chúng đều được no đủ". Phật giáo thời kỳ sơ khai nhận định rằng thủa ban đầu tất cả mọi người đều sinh sống hạnhphúc, bình đẳng và từ do. Nhưng kế tiếp xuất hiện sự cướp tách bóc và lừa đảo và chiếm đoạt tài sản nên sinh rabất đồng đẳng xã hội. Cơ hội đó, thông qua con con đường lựa chọn, mọi fan đã thiết lậpnên chính quyền nhà vua cùng với tư giải pháp là tín đồ phân xử và đã xóa sổ được đầy đủ hiềmkhích. Hoàn toàn có thể nói, ở đây đã diễn tả sự ao ước muốn thiết lập cấu hình một công ty nước nhưng mà cácchức vụ đơn vị nước được hiện ra bằng con phố bầu cử và bốn tưởng về chức năngtrọng tài, làm dịu xung bỗng nhiên xã hội trong phòng nước. Đạo Phật lôi kéo mọi người hãy dịu dàng lẫn nhau, tu nhân tích đức, trường đoản cú bi bácái, vị tha, ngăn chặn và không có tác dụng điều ác, bố thí mang lại kẻ nghèo khó... để bảo đảm an toàn cuộcsống thanh bình. Nó đã bao gồm những ý tưởng phát minh chống lại sự bóc lột, mà lại lại ko kêugọi đấu tranh tích cực và lành mạnh để xóa bỏ điều ấy mà lại lôi kéo phục tùng xuất xắc đối. 3. Bốn tưởng của Kautilya Kautilya là thừa tướng trong triều đại Maurya hùng mạnh - triều đại có công xâydựng một nước nhà Ấn Độ thống nhất, thịnh vượng và hùng khỏe mạnh thời cổ đại. Chúng tađều biết tiểu lục địa ấn Độ trong thời cổ xưa là lãnh thổ của đa số nước nhỏ. Trong sốcác nước ở lưu giữ vực sông Gange (Hằng) miền Đông Ấn thì Magadha là nước giàumạnh nhất, vày dòng vua Nanda cai trị. Năm 317tr.CN, Chandragupta đã nổi dậy lật đổdòng bọn họ Nanda chỉ chiếm ngôi vua. Tiếp nối Chandragupta đoạt được được phần nhiều cácnước lân cận từ Đông đến Trung Ấn Độ với dựng lên triều đại Maurya. Bốn tưởng của Kautilya được diễn đạt trong sản phẩm Artha Sastram (Luận về bổnphận hay còn được gọi là khoa học bao gồm trị) một cuốn sách chuyên khảo về đầy đủ vấn đềquản lý nhà nước, bộ sưu tầm những lời khuyên so với nhà vua trong câu hỏi trị nước. Kautilya nhận định rằng muốn cho giang sơn hưng thịnh thì trước tiên cần thiết lậpđược trật tự xóm hội. Hy vọng có đơn độc tự ấy thì vai trò cùng trách nhiệm trước tiên và cơ bảnthuộc về công ty nước mà rõ ràng là đơn vị vua, trong khi còn có trách nhiệm của toàn dân.Trong tác phẩm bao gồm đoạn viết: "Quốc vương tức là Quốc gia". "Trăm họ nhưng mà biết đếnquyền lợi của giang sơn là đầu tiên phải ship hàng cho quyền lợi và nghĩa vụ của Quốc vương vãi đượckhuyếch trương đã. Kautilya nhận định rằng vai trò ở trong nhà vua chỉ là điều khiển, chỉ huy, còn nhân dânmới là lực lượng chuyển động để kiến thiết nền thịnh trị cho đất nước. Nhiệm vụ củanhà vua là buộc phải thúc giục gần như giai cấp, tầng lớp trong xã hội thực hiện không hề thiếu nghĩa vụ 13của mình, bởi vì: "nếu phần đa lớp người không chịu đựng tích cực giao hàng trong phạm vi vị tríxã hội của giới mình cùng của riêng bạn dạng thân, tổ quốc tất sinh đổi thay loạn và vương quyềntất bị sụp đổ theo". Kautilya khuyên những nhà vua phải để quyền lợi trong phòng vua, củaquốc gia lên ở trên hết. Về việc hoạch định chế độ ngoại giao của phòng nước Kautilya đặt ra đườnglối đối nước ngoài dựa trên sức khỏe quân sự, bởi bạo lực. Đây là con đường lối đối ngoạiphản văn minh song lại là khá thông dụng trong thời hạn đó. Ông khuyên những nhà vua:"Ngoại giao là tìm đồng minh để links cho nước nhà thêm hùng mạnh. Kautilya nêu lên một rõ ràng để tổ chức, huấn lyện, nuôi chăm sóc quân đội, cácchiến thuật quân sự… Đó là kế hoạch gây ra một nước nhà hung mạnh, gồm các nộidung chính như: xã hội trơ thổ địa tự, ổn định định; kinh tế phồn thịnh, quân team hùng hậu với thếlực được mở mang. Để triển khai được chiến lược ấy thì mục đích của mặt hàng ngũ quan lạivô cùng quan trọng. Họ như quả cân nặng treo ngơi nghỉ mãi đầu xung quanh của cán cân, nhỏ thôi nhưngđủ sức vít nổi hàng ngàn tạ. Ao ước cho đội ngũ này đảm nhận được dịch vụ của mìnhthì vua sáng suốt phải biết chọn người hiền tài nhưng mà trao nhiệm vụ. Đội ngũ quan lạiphải trung thành, bao gồm trực. Kautilya đề cao vai trò của công dụng thực tế, ông chủ trương gắn liền pháp luật vớilợi ích thực tế. Ông viết: "Thực lợi là điều cốt yếu nhất cần giành được của chủ yếu trị.Chính trị yêu cầu lấy luật pháp làm gốc. Luật pháp là phải kết hợp tình yêu với lòng hammuốn của trăm họ. Và phổ biến quy tình yêu và lòng ham ý muốn của dân không xung quanh haichữ: thực lợi"1. "Pháp nguyên lý là rất cần được sự hỗ trợ của tình yêu với lòng ham hy vọng củadân để cùng dốc lực tạo cho tài hóa. Được như vậy có lo gì dân không giàu, nướckhông mạnh"2. Hoàn toàn có thể thấy Kautilya đã thấy được mục đích rất đặc trưng của khiếp tế,nhà nước, quy định đối với sự hưng thịnh của quốc gia, chỉ ra rằng được quan hệ giữakinh tế với chủ yếu trị, với pháp luật. Nắm lại, những quan điểm của Kautilya hầu hết nhằm bảo đảm an toàn quyền lợi của nhàvua, bên nước và của ách thống trị thống trị, bảo vệ sự trường tồn của chính sách chiếm hữu nôlệ. 4. Tư tưởng của Asoka Đại đế vẫn là thiếu nếu kể đến tư tưởng công ty nước và luật pháp Ấn Độ cổ xưa mà khôngnhắc đến tư tưởng cuả Asoka Đại đế. Asoka là cháu nội của Chandragupta, bạn kếnghiệp xuất sắc của triều đại Mauria, người có công đưa non sông ấn Độ cải tiến và phát triển đếnđỉnh tối đa của sự hùng khỏe mạnh trong thời cổ đại. Ông được mệnh danh là một trong trong1 Xem: "Lịch sử triết học tập Ấn Độ", Sđd, tr.1662 Xem: "Lịch sử triết học tập Ấn Độ", Sđd, tr.166 14những quốc vương anh minh, rất đầy đủ đức tài của Ấn Độ. Trung thành với chủ với đường lốicủa ông nội, Asoka ra sức củng cố cơ chế chuyên chế tw tập quyền, bảo vệ sựthống nhất tổ quốc và liên tục mở rộng bờ cõi. Asoka cho rằng nhân loại, thế gian đã có cái lý để sinh tồn thì điều khoản phải xâydựng dựa trên cơ sở chiếc lý đó. Vì chưng vậy ông gọi luật pháp là lý pháp chứ không gọi làpháp luật. Trách nhiệm của fan đứng đầu giang sơn là phải bảo vệ và làm phân minh cái lýpháp ấy. Theo ông: "Chính trị nguyên nhân là sự ích lợi và sự an lạc của hồ hết người. Giả dụ khônggiúp được tác dụng cho dân thì sao call được là làm chính trị"1. Hoàn toàn có thể nói, ông là ngườitheo ý kiến quốc thái dân an. Điểm khác so với các luồng tư tưởng bên trên và cũng là điểm hiện đại trong tứ tưởngcủa Asoka là ông quan niệm rằng bên vua cũng có nguồn gốc trần tục như đều ngườichứ không hẳn có bắt đầu thần thánh. Ông nói: "Vua là gì? Vua cũng chỉ là mộtchúng sinh vào hằng hà bọn chúng sinh. Vua tất cả khác chăng chỉ sinh hoạt điểm, vua là bọn chúng sinhđược hưởng ân nghĩa mà những chúng sinh khác không được. Vậy đang là vua thì cần cótrách vụ thực hiện nền chủ yếu trị tốt, để báo ân đặc ân riêng ấy"2. Khi xem xét về pháp luật, Asoka đã nêu lên quan điểm mọi fan đều bình đẳngtrước pháp luật, ông mang lại rằng: trước lý pháp, không tồn tại phân biệt quốc tịch, chủng tộchay tôn giáo. Vào việc tổ chức triển khai và vận động của bộ máy nhà nước, Asoka đang phânbiệt tính năng của hành pháp với bốn pháp và nêu ra quan điểm: không một ai bị kết tộinếu không qua xét xử của tòa án nhân dân án. Tóm lại, với ý niệm và các việc làm cho như trên, Asoka xứng đáng là một trong trongnhững vị vua anh minh của Ấn Độ cổ xưa và cũng là fan nêu lên một vài quan điểmtiến bộ về pháp luật, pháp chế. CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 1: 1. Bao hàm chung về tưởng bao gồm trị Ấn Độ cổ đại? 2. Nội dung cở bản của tư tưởng chủ yếu trị Asoka Đại đế?1 Xem: "Lịch sử triết học tập Ấn Độ", Sđd, tr.170.2 Xem: "Lịch sử triết học Ấn Độ", sđd, tr.170. 15 Chương 2 CÁC HỌC THUYẾT CHÍNH TRỊ TRUNG QUỐC CỔ ĐẠI 1. Xu hướng “Nhân đạo chủ yếu vi đại” ở trung hoa thời cổ đại Trong thời cổ đại, Trung Quốc là 1 trong khối biệt lập. Cha phía Bắc, Tây, phái mạnh lànúi cao, đồng cỏ và sa mạc, phía Đông quan sát ra Thái bình dương mênh mông. TrungQuốc thời cổ đại gần như qua sườn lưng lại với những nền thanh tao ở Trung Á, Tây Á, sốngmột đời riêng biệt. Nó tuy gồm bờ hải dương dài nhưng lại ở khu vực miền bắc bờ biển khơi thấp, lầy, lại thiếuđảo ngơi nghỉ gần, yêu cầu người trung hoa thời cổ không muốn mạo hiển ra khơi; còn ở miềnNam bờ đại dương lại không bằng phẳng, khí hậu xấu, giông tố nhiều. Chú ý chung, núi vàbiển gần như chắn tác động của các nền thanh nhã Tây á, không cho ảnh hưởng tớiTrung Quốc, và trong thời cổ đại, tối thiểu là tới đầu kỉ nguyên Tây lịch, dân tộc bản địa TrungQuốc sống gián đoạn với những nền thanh nhã khác.1 china cổ đại là 1 trong những xứ khác biệt nhưng không thống tốt nhất về khía cạnh địa lí. Vì làmột quanh vùng rộng lớn, nên china thời cổ đại bao gồm nhiều nước nhỏ hợp thành,nhiều dân tộc khác biệt về định kỳ sử, phong tục, lối sống. Những dãy núi to ở phía Tâychạy trường đoản cú Bắc cho tới Nam; dường như lại gồm có dãy núi nhỏ, thấp hơn ở phía ngoài, hướngtừ Tây qua Đông (phía biển), chia nước trung hoa thành nhiều miền cách quãng với nhau, chỉthông cùng với nhau bằng những đèo như đèo thông Thiểm Tây với Hà Nam, sơn Tây vớiHà Bắc, Thiểm Tây với Tứ Xuyên, Hà phái nam với hồ Bắc... Đặc tính về địa lí đó ảnh hưởng lớn đối với các cách nhìn về chính trị trong cáctư tưởng triết học trung hoa cổ đại. Cương vực rộng lớn, lại không thống nhất, baogồm các quốc gia bé dại khác nhau, những dân tộc không giống nhau đã tạo ra một sự phức tạpvề mặt địa lí. Chính sự phức tạp này đã có tác dụng nẩy sinh nhu yếu cai trị một giải pháp hiếu quả.Đây là mối thân yêu thường trực đối với các nhà tư tư tưởng triết học. Đó đó là lído hình thành sự quan lại tâm của những nhà triết học trung hoa cổ đại đối với vấn đềchính trị. Phép thức giấc điền như sau: ruộng khu đất được phân định tinh quái giới thành từng khuvuông vức 900 mẫu mã (đời đơn vị Chu). Mỗi khu chia làm chín phần bởi nhau, từng phầnlà 100 mẫu. Tám phần phổ biến quanh chia cho 8 dân cày từ đôi mươi tuổi mang đến 60 tuổi nhằm càycấy cùng nuôi vợ con. Khi nam nhi được trăng tròn tuổi thì cấp cho chỗ khác. Phần trung tâm để lạimột ít làm vị trí ở mang lại tám gia đình, còn lại thì tám mái ấm gia đình cày cấy thông thường nộp lúa chonhà vua. Hình miếng đất khi chia bởi vậy giống chữ tỉnh nên người ta gọi là phép thức giấc điền.1 Nguyễn Hiến Lê. Sử Trung Quốc, tập I. NXB Văn hoá thông tin, H, 1997, tr20. 16 Dân cần cày cấy phần công điền ở giữa rồi bắt đầu cày cấy phần bốn điền của mình.Như vậy số lúa nộp mang lại nhà vua cũng vào mức 1/10 số thu hoạch của từng gia đình.Dân không được phép trồng cây béo trong ruộng, sợ mất khu đất trồng lúa, dẫu vậy đượcphép trồng dâu, rau, trái cây thông thường quanh mỗi nhà. Cũng không được trồng độc mộtgiông lúa, sợ giống kia mất mùa thì sẽ bị tiêu diệt đói. Còn hầu như khu đất, vị những lí vị nhấtđịnh, bên vua không phân tách cho dân, ví dụ điển hình rừng, đất lầy chỉ trồng được sậy, cỏ lát,đay. Hầu hết đất kia dân được tự ý khai thác nhưng phái đóng thuế mang đến nhà vua. Nhìn tổng thể đời sống của dân chúng vất vả. Dẫu vậy dù sao chăng nũa chế độ tỉnhđiền cũng làm cho người dân giành được đời sinh sống bảo đảm. Khi tới 60 tuổi, không làmviệc được nữa thì trả lại đất mang đến nhà vua với được bên nước nuôi nấng. Con côi, ngườitàn tật cũng khá được trờ cấp.1 Tộc tín đồ Hoa Hạ (Trung Hoa) theo nông nghiệp, hiền hậu lành, cơ mà ngay từ khihình thành tộc người của chính bản thân mình đã bắt buộc chống cự lại với sự gây xôn xao của của các tộcngười du mục hiến chiến làm việc phía Tây. Điều này đang có ý nghĩa sâu sắc làm cho tất cả những người TrungHoa yêu cầu suy nghĩa về các chế độ cai trị sao cho có kết quả để một khía cạnh ổn địnhvà vạc triến trong nước và mặt khác đương đầu chống lại hầu như kể thù xâm lấn lãnhthổ của mình. Điều đặc biệt quan trọng là trong vùng khu đất Trung Nguyên, vào thời Đông Chu,thời phát đạt triển tỏa nắng của các tư tưởng triết học Trung Quốc, cục diện làng hội cónhững chuyển đổi sâu sắc, làng hội lâm vào hoàn cảnh tình trạng láo loạn. Đời Chu chia thành hai thời kỳ: thời kỳ đầu tiên đóng đô ở khu đất Phong, đất Cảothuộc phía Tây (Miền Thiểm Tây bây giờ) nên được gọi là Tây Chu(1134-770); cho thờiChu Bình vương bị rợ Hiểm Doãn và rợ Khuyển Nhung uy hiếp, bên Chu đề xuất dời đôqua Lạc Dương nghỉ ngơi phía Đông, tự đó ban đầu thời kỳ vật dụng nhì call là Đông Chu(770-221).Đông Chu lại chia thành hai thời kỳ: Xuân Thu (722- 479) và Chiến Quốc (479 -221). đơn vị Chu tuy suy yếu ớt nhưng những nước chư hầu không nước nào đủ mạnh mẽ để dẹp tấtcả những nước không giống để cố kỉnh nhà Chu có tác dụng thiên tử. Những nước chư hầu lớn mạnh tiếmquyền thiên tử, bọn họ tranh giành đất đại, đại chiến không ngớt. Số chư hầu hồi xưa trên một ngàn, tới quãng đời đầu Đông Chu chỉ từ lại bên trên mộttrăm, bởi vì nhiều nước bé dại đã bị các nước béo thôn tính. Nhưng trong số trên trăm nướcđó, thời Xuân Thu chỉ bao gồm mười lăm nước là xứng đáng kể: Tấn, Tần, Tề, Ngô, Việt, Sở, Lỗ,Vệ, Yên, Tào, Tống, Trần, Thái, Thịnh, Trâu. Vào mười lăm nước đó lại chỉ tất cả nămnước là hùng cường tiếp nối nhau có tác dụng minh chủ: Tề (Hoan Công), Tấn (Văn Công),Tống (Tương Công), Sở(Trang Công), Tần (Mục Công).1 Nguyễn Hiến Lê. Sử Trung Quốc, tập I. NXB Văn hoá thông tin, H, 1997, tr22. 17 Qua thời chiến Quốc, số chư hầu giảm sút còn trên một chục: Tề, Tấn, Sở,Triệu, Nguy, Hàn, Tống, Lỗ, Tần, Đằng, Yên, Trung Sơn...Nhưng chỉ 7 nước béo tranhhùng với nhau Tề, Tần, Sở, Triệu, Nguy, Hàn, Yên. Trong các thất hùng, vượt trội nhất làTần đất đai rộng, tài nguyên nhiều. Các nước đó tổ chức thành đa số liên minh đểđánh nhau. Gồm hai planer liên minh lớn nhất là planer "hợp tung" của tô Tần vàkế hoạch "liên hoành" của Trương Nghi.1 xã hội nước trung hoa cuối thời Xuân Thu diễn ra sự xôn xao về quan hệ sang trọng vàdanh phận, quan hệ nam nữ tông pháp. Chứng trạng tôi làm thịt vua, thân phụ con tranh giành quyền lợvới nhau, đồng đội mâu thuẫn nhau là thường xuyên thấy. Nước Lỗ thời Xuân Thu bao gồm trên 30vụ thí quân. Trường hợp tính đến toàn nước khác thì tất cả đến trên 300 vụ. Điển hình nói theo một cách khác tớivụ Thôi Trữ làm thịt Tề Trang Công, trằn Thành Tử thịt Tề Giản Công. Sự xôn xao trongquan hệ tông pháp có thể kể đến những vụ như: nam giới tử, bà xã vua Vệ Linh Vương, dâmloạn, gây phân tách rẽ thân Khoái Quý và con là Triết; Sở Bình vương tranh bà xã của con;Ngũ Tử Tư báo oán cha đem quân Ngô về phá tan tổ quốc. 2. Tổng quan về việc hình thành những học thuyết chính trị trung quốc cổ đại Triết học trung quốc có một truyền thống lịch sử xuất hiện lâu đời từ cuối thiênniên kỉ sản phẩm công nghệ II, đầu thiên niên kỷ máy Itr.CN. Những tác giả fan Trung Quốc- Hầu NgoạiLư, Triệu Kỷ Bân, Đỗ Quốc Tường đã phân định những giai đoạn của tư tưởng triết họcTrung Quốc cổ đại: tự lúc xuất phát điểm từ tư tưởng cổ đại khoảng giữa trường đoản cú đời Ân với đờiChu, qua chiếc học "" học ở quan phủ "" đời Tây Chu đến tứ tưởng trước sau cuộc dời quaphía Đông, là giai đoạn trước tiên của tư tưởng cổ xưa Trung Quốc: từ tư tưởng trướcsau cuộc sống qua phía Đông, cho nho học của thân sĩ là quá trình thứ hai của bốn tưởngcổ đại Trung Quốc; từ bỏ sự phê phán của hiển học Khổng, Mặc đối với nho học, qua cáihọc trăm công ty đua nói, đến bốn tưởng khoảng giữa Chu, Tần, là tiến trình thứ cha của tưtưởng Trung Quốc.2 Trước Khổng, Mặc đã và đang có những tứ tưởng về bao gồm trị, nhưng còn khôn cùng tảnmạn, không thành đa số học phái độc nhất vô nhị định. Khá nổi bật lên là tư tưởng thần quyền, đề caotính khôn cùng nhiên của quyền lực chính trị; tứ tưởng thiên ý, ý của vua chính là ý trời...Trong phạm vi của cuốn Giáo trình này không có tham vọng khảo cứu vớt về tất cả ba giaiđoạn có mặt và cải tiến và phát triển của bốn tưởng triết học china như vẫn nói trên, màchỉ triệu tập vào tiến độ cuối cùng- giai đoạn bùng cháy rực rỡ nhất của triết học cổ xưa TrungQuốc.1 Giản chi và Nguyễn Hiến Lê. Chiến Quốc Sách. NXB Văn hoá thông tin, H, 1996, tr9.2 Hầu ngoại Lư, Triệu Kỷ Bân, Đỗ Quốc Tường. Bàn về tứ tưởng cổ truyền Trung Quốc. NXB Sự thật, H, 1959,tr68. 18 những sử gia đời sau cố gắng sắp xếp, phân loại các học phái. Người đầu tiên là TưMã Đàm (mất năm 110tr.CN), phụ thân của tư Mã Thiên (khoảng 145-86tr.CN). Bốn MãThiên là người sáng tác của bộ "Sử ký", một cỗ sử to đùng của Trung Quốc. Trong chương cuốibộ sách, tứ Mã Thiên chép lại lời văn của cha, nhan đề "Luận lục gia yếu đuối chỉ". Trongbài này bốn Mã Đàm đã phân các loại bách gia thành sáu học tập phái: âm khí và dương khí gia, nho gia,mặc gia, danh gia, pháp gia, đạo đức nghề nghiệp gia. Theo các cách phân loại trên, nhà thuyết chủ yếu trị của các học phái chủ yếu gồm:Nho gia, khoác gia, đạo gia, pháp gia, dịch học phái. Nho gia Khổng tử mở đầu phong trào mà sau này được hotline là Nho gia. Khổng Tử họKhổng tên Khâu, hiệu Trọng Ni, fan nước Lỗ thời Xuân Thu của nước Trung Quốc.Ông sinh vào thời Chu Linh vương vãi năm 21, tức năm 551 trước Công nguyên. KhổngTử xuất thân từ thế hệ quý tộc sa sút. Sử kí tứ Mã Thiên đến biết: ""Khổng Tửnghèo hèn, mang đến khi mập lên có tác dụng lại mang đến họ Quý.”1 vào Luận Ngữ, Khổng tử cũngnhận mình lức nhỏ tuổi nghèo hèn. Năm 19 đời vua Chu Kính Vương, Khổng tử được vuanước Lỗ sử dụng làm quan Trung thứ tể. Sau vị những âm mưu chính trị ông phải từ chứcbỏ xứ nhưng mà đi. Trong cha mươi năm tiếp theo sau ông ngao du từ nước này quý phái nước khác,mong tra cứu một ông vua tài đức có thể thực hiện nay được chính sách cai trị của mình.Nhưng mang đến đâu cũng không thành công, sau cùng phải về bên Lỗ khi tuổi đã già. Banăm sau ông mất ngơi nghỉ đấy vào thời Chu Kính vương vãi năm 41, tức năm 479 tr.CN. Tác phẩm đa số thể hiện bốn tưởng Khổng Tử là bộ Luân Ngữ. Sách Hán thưchép:"" Sách Luận Ngữ là hầu hết lời của Khổng Tử đáp ứng những học trò hoặc cácngười đương thời, và đông đảo lời học tập trò nói cùng với nhau lúc nghe tới lời thầy. Hồi đó những họctrò đều có ghi chép. Phu Tử mất rồi, chúng ta mới triệu tập lại bàn thảo với nhau mà soạnra, cho nên người ta gọi là Luận Ngữ"."" Số nguyên chương của sách Luận Ngữ là bao nhiêu đếnnay là chưa xác định được, nhưng gồm điều chắc chắn là là đã biết thành thất lạc một phần. BảnLuận Ngữ thời nay có 20 chương. Giải pháp của Khổng tử so với việc ách thống trị để ổn định xã hội khởi nguồn từ chủtrương tòng Chu mang lại thuyết chính danh và sau cuối là chế độ nhân trị. Thiết yếu sáchnhân trị của Khổng tử nhắc đến những vấn đề bao gồm trị như: chính sách cai trị (giáo dân,dưỡng dân, máu dụng, phân phối tài sản, thực hiện sức dân...), các quan chức (tuyểndụng, tiêu chuẩn, nghệ thuật và thẩm mỹ lãnh đạo...). Đại học với Trung dung xưa vốn là hai thiên trong gớm Lễ. Sau cho đời Tống,các nho gia new in riêng, cùng rất sách Luận Ngữ với sách khỏe mạnh tử làm cho thành Tứ thư.1 tứ Mã Thiên. Sử Ký, phiên bản dịch của Nhữ Thành. NXB Văn học, H , 1988.Tr 214. 19Sau Tử tư có bạo dạn tử, một đại biểu xuất sắc đẹp của nho gia. To gan lớn mật tử tên là táo tợn Kha,tự là Tử Dư, loại dõi Lỗ Công, tín đồ ấp Trâu. Ông sống vào mức 372-289tr.CN.Từ nhỏ, táo tợn tử đã làm được hấp thụ mọi lễ giáo phong kiến từ gia đình. Khủng lên,Mạnh tử theo học Tử tư. Bạo gan tử học tập xong, đi chu du các nước Tề, Lương, Tống,Đằng cùng với muốn các nước này thực hành cơ chế cai trị của bản thân nhưng khôngthành công. Ông lui về cùng với môn đệ của mình xếp để thứ từ bỏ trong gớm Thi, KinhThư, thuật chiếc ý của Khổng tử là ra bảy thiên sách bạo gan tử. Sau mạnh mẽ tử tứ năm mươi năm, trên nước Triệu mở ra một danh nho là TuânTử. Tuân Tử thương hiệu là Huống, trường đoản cú là Khanh, 50 tuổi mới tới trường ở nước Tề. Ông cũng chudu ở các nước Tề, Tần, Sở, rồi quay về Triệu. Tứ Mã Thiên viết:"" Tuân Khanh ghétchính sự đời dơ dáy đục, nước mất vua hỏng luôn luôn luôn nối nhau. Các vua không tuân theo đạođức bự mà lo bái tế, tử vi , tin điều may , điều rủi.""1 Sách của ông bây giờ cóbộ Tuân tử, tất cả 32 thiên. Theo những nhà khảo cứu giúp thì chỉ có những thiên Thiên luận, Giảitế, chủ yếu danh, Tính ác là chủ yếu thật là dòng tinh hoa của Tuân tử, còn những thiên khácthì gồm lắm địa điểm của tín đồ đời sau phụ hoạ vào hoặc sai lầm đi nhiều.2 mang gia sau khoản thời gian Khổng tử mất thì khoác tử ra đời. Mặc Tử là đối thủ trước tiên của Khổngtử. Về tiểu truyện của mang tử có khá nhiều nghi vấn. Châm chước những quan điểm có thể tạmchấp nhận một số trong những chi tiết: Ông họ Mặc tên Địch, người nước Lỗ, sống vào khoảngnhững năm 479-381tr.CN. Khổng tử sinh sống vào đầu thời Xuân Thu. Mặc tử bắt đầu thờiChiến Quốc. Suốt hai thời Xuân Thu cùng Chiến Quốc xã hôi nước trung hoa vẫn biếnchuyển liên tục, không biến thành gián đoạn, nhưng lại xét phổ biến thì thời Chiến Quốc thôn hội loạnlạc hơn, biến cố liên tục hơn.3 nguồn tài liệu chính nghiên cứu và phân tích tư tưởng của ông là cỗ Mặc tử có 53 chương,bộ sách tích lũy trứ tác của các người nối chí cũng giống như của thiết yếu Mặc tử. Ông làngười tạo nên ra một học phái, đem tên là khoác gia. Xưa cơ Mặc tử cũng lừng danh nhưKhổng tử và học thuyết của ông cũng tác động không kém.4 mặc tử nhấn thức rằng sự binh lửa của xóm hội, nỗi gian khổ của dân bọn chúng xuấtphát từ bỏ lòng từ bỏ tư, trường đoản cú lợi của con người, không yêu bạn khác nhưng chỉ yêu phiên bản thânmình, làm cho hại cho tất cả những người khác để triển khai lợi mang lại mình. Thể hiện thái độ tự tư, từ lợi kia Mặc tử gọilà "biệt". "Biệt" thì gây phân tách rễ, rối loạn trật tự xã hội. Cho nên vì thế chủ trương bao gồm trị1 bốn Mã Thiên. Sử Ký, phiên bản dịch của Nhữ Thành. NXB Văn học, H , 1988.Tr 4382 trần Trọng Kim . Nho giáo . NXB VHTT, H, 2001, Tr 2663 Nguyễn Hiến Lê. Mặc học (Mặc tử và Biệt Mặc). NXB Văn Hoá Thông Tin, H, 1998,tr18.4 Phùng Hữu Lan. Đại cương cứng triết học tập sử Trung Quốc. NXB Thanh niên, H, 1999, tr 65. 20